Hướng dẫn cách đặt gà cúng Tất niên năm 2026 đúng cách, trang nghiêm

Mỗi dịp cuối năm, việc chuẩn bị mâm lễ không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn gửi gắm mong ước cho năm mới bình an, may mắn. Trong đó, cách đặt gà cúng tất niên là chi tiết quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Đặt gà đúng hướng, đúng tư thế không chỉ giúp mâm cúng trang nghiêm, đẹp mắt mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, góp phần giúp lễ tất niên diễn ra trọn vẹn và đúng phong tục truyền thống.

Cúng tất niên nên chọn gà trống hay gà mái?

Khi bàn đến việc cúng tất niên nên chọn gà gì, câu trả lời được nhiều người đồng thuận vẫn là gà trống. Tuy vậy, việc chọn gà không nên làm qua loa mà cần chú ý đến ý nghĩa biểu trưng, nhất là trong năm Bính Ngọ – năm mang nguồn năng lượng mạnh mẽ, đề cao sinh khí và sự khởi đầu thuận lợi.

Theo quan niệm xưa, gà trống dùng trong lễ tất niên nên là gà trống tơ, vừa mới lớn, chưa đạp mái. Hình ảnh này tượng trưng cho sự tinh khiết, trong sáng và khởi đầu tròn đầy. Gà trống được xem là loài vật hội tụ nhiều phẩm chất tốt đẹp, đại diện cho sức sống, sự tỉnh thức và tinh thần vươn lên.

Cúng tất niên nên chọn gà trống hay gà mái?

Người xưa tin rằng tiếng gáy của gà trống có thể gọi mặt trời thức dậy, mở ra một ngày mới hanh thông, mưa thuận gió hòa. Vì thế, dâng gà trống trong lễ cúng mang theo ước mong năm mới mùa màng tươi tốt, gia đạo yên ổn và mọi việc suôn sẻ.

Ngày nay, phong tục này vẫn được gìn giữ trong đời sống văn hóa Việt. Gà trống bày mâm cúng dịp cuối năm thường được chọn kỹ lưỡng: thân hình cân đối, da vàng căng, mào đỏ tươi, dáng khỏe khoắn. Ngoài gà trống ta truyền thống, nhiều gia đình cũng ưa chuộng các giống gà như hoa mơ, gà tía hay gà đen, bởi chúng đều mang ý nghĩa về sức mạnh và sinh khí dồi dào, rất phù hợp để dâng lễ trong dịp tất niên, đón chào năm Bính Ngọ nhiều may mắn.

Cách đặt gà cúng tất niên đúng cách

Cách đặt gà cúng tất niên là chi tiết nhỏ nhưng lại mang ý nghĩa lớn trong các nghi lễ truyền thống, đặc biệt khi bước sang năm Bính Ngọ, năm tượng trưng cho dương khí mạnh mẽ, sự hanh thông và khởi đầu sáng rõ. Vì vậy, việc bày biện mâm cúng càng cần sự chỉn chu và đúng lễ.

Theo quan niệm dân gian, gà luộc đặt trên bàn thờ cần quay đầu hướng về bát hương, tạo thế như đang chầu lễ. Tư thế này thường được gọi là dáng “gà chầu”, với đầu hơi ngẩng, miệng hé, chân co tự nhiên và cánh áp sát thân. Hình ảnh ấy thể hiện sự kính cẩn, như con gà đang thay mặt gia chủ dâng lời trình báo, cầu mong một năm mới Bính Ngọ bình an, suôn sẻ.

Nhiều gia đình vì muốn mâm cúng trông đẹp mắt nên đặt gà quay đầu ra ngoài. Tuy hình thức có phần cân đối, dễ nhìn nhưng về mặt tâm linh lại bị xem là chưa trọn vẹn, bởi gà không hướng về nơi linh thiêng. Trong nghi lễ, ý nghĩa thành kính luôn được đặt cao hơn vẻ ngoài, nhất là với lễ tất niên – thời khắc tổng kết năm cũ và đón vận mới.

Vì vậy, khi chuẩn bị mâm lễ cuối năm, gia chủ cần đặc biệt quan tâm đến cách đặt gà cúng tất niên sao cho đúng với phong tục truyền thống. Gà nên được bày ngay ngắn trên đĩa, giữ dáng trang nghiêm và quay đầu hướng về bát hương, thể hiện sự kính cẩn đối với tổ tiên, thần linh. Chỉ với cách sắp xếp giản dị nhưng đúng lễ này, mâm cúng đã đủ đầy ý nghĩa, giúp khép lại năm cũ trọn vẹn và đón chào một năm Bính Ngọ hanh thông, nhiều may mắn.

Xem thêm: Mâm cúng Tất Niên miền Trung

Gà cúng ngoài sân quay hướng nào?

Khi thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài sân, nhiều gia đình vẫn băn khoăn gà cúng tất niên quay đầu vào hay ra mới đúng với nghi lễ truyền thống. Theo quan niệm dân gian, lễ cúng ngoài trời nhằm tiễn vị thần cai quản năm cũ và nghênh đón Quan Hành Khiển của năm mới, vì thế gà dâng cúng thường được đặt quay đầu hướng ra phía đường hoặc không gian thoáng trước nhà. Cách bày này mang ý nghĩa mở lối đón sinh khí, thu hút vận may và khởi đầu hanh thông cho năm mới.

Trong nghi lễ này, con gà không chỉ là lễ vật mà còn đại diện cho lời nghênh đón, thể hiện mong ước một năm mới sáng sủa, thuận hòa và nhiều điều tốt lành. Việc đặt gà quay ra ngoài tượng trưng cho sự mở lòng đón nhận nguồn năng lượng mới, xua đi những điều cũ kỹ, không may mắn của năm đã qua.

Bên cạnh việc sắp xếp lễ vật đúng nghi thức, hướng đặt gà cúng tất niên cũng cần được kết hợp với khâu chọn gà phù hợp cho lễ giao thừa. Gia chủ nên ưu tiên gà trống khỏe mạnh, thân hình cân đối, đứng dáng vững vàng, lông có màu đỏ hoặc đỏ pha vàng, mào đơn thẳng, mỏ và chân vàng tươi. Đặc biệt, gà chưa từng đá hoặc giao phối được xem là biểu trưng cho sự tinh khiết, rất thích hợp để dâng cúng trong thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.

Chỉ cần chuẩn bị chu đáo và đặt gà đúng nghi thức, lễ cúng ngoài sân sẽ thêm phần trang nghiêm, gửi gắm mong cầu một năm Bính Ngọ hanh thông, bình an và tràn đầy sinh khí.

Gà cúng tất niên nên chặt thành miếng hay để nguyên con?

Theo quan niệm của nhiều người am hiểu phong tục, khi dâng lễ bằng gà trống, tốt nhất nên giữ nguyên cả con, không chặt nhỏ. Cách bày này thể hiện sự trang nghiêm, chỉn chu trong nghi lễ, đồng thời tôn lên dáng vẻ khỏe khoắn, sung mãn của con gà – hình ảnh rất phù hợp với tinh thần dương khí mạnh mẽ của năm Bính Ngọ. Ngược lại, nếu sử dụng gà mái, gia chủ có thể chặt miếng sau khi luộc, tuy nhiên về mặt hình thức và ý nghĩa biểu trưng thì khó sánh được với gà trống nguyên con đặt lên bàn thờ.

Dẫu vậy, việc để nguyên hay chặt gà cũng không hoàn toàn mang tính bắt buộc. Tùy theo phong tục từng vùng miền và nếp sinh hoạt của mỗi gia đình, cách bày biện có thể linh hoạt điều chỉnh. Có nơi quan niệm chặt gà thành miếng sẽ thuận tiện hơn, mang ý nghĩa dâng lễ để thần linh, tổ tiên dễ thụ hưởng.

Vì thế, trước khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ nên cân nhắc giữa truyền thống, điều kiện thực tế và tập quán gia đình. Chỉ cần xuất phát từ sự thành tâm và tôn kính, mâm lễ dù bày theo cách nào cũng vẫn trọn vẹn ý nghĩa trong dịp cuối năm.

Bí quyết luộc gà cúng đẹp, vàng da, dáng chuẩn

Chuẩn bị nguyên liệu

– Hành tím, gừng tươi, muối, bột nêm
– Một ít bột nghệ hoặc nghệ tươi
– Nồi luộc gà loại lớn, sâu lòng

Bí quyết luộc gà cúng đẹp, vàng da, dáng chuẩn

Cách luộc gà đúng chuẩn, da vàng đẹp

Trước tiên, cho gà vào nồi với phần bụng úp xuống, giúp gà giữ dáng đẹp khi chín. Đổ nước lạnh vào sao cho nước ngập hoàn toàn thân gà, sau đó bật lửa lớn để bắt đầu đun. Việc cho gà vào từ nước lạnh giúp thịt chín đều, hạn chế tình trạng đỏ xương.

Khi nước bắt đầu nóng, cho vào nồi hành tím đập dập, vài lát gừng, một muỗng cà phê muối và chút bột nêm. Những nguyên liệu này không chỉ khử mùi mà còn giúp nước luộc thơm hơn, thịt gà đậm vị tự nhiên.

Khi nước sôi, hạ nhỏ lửa để gà chín từ từ, tránh co thịt và rách da. Sau khoảng 5 phút sôi nhẹ, tiếp tục giữ lửa nhỏ thêm 5 phút rồi tắt bếp. Đậy nắp và ngâm gà trong nồi từ 10–15 phút để nhiệt dư làm gà chín sâu bên trong mà vẫn giữ được lớp da căng mịn.

Trong quá trình luộc, nên thường xuyên hớt bọt để nước trong, giúp da gà không bị xỉn màu. Để kiểm tra độ chín, dùng đũa xiên vào phần đùi: nếu đũa xuyên dễ dàng và nước chảy ra không còn màu hồng thì gà đã đạt.

Thời gian luộc có thể dao động tùy trọng lượng gà. Trung bình khoảng 30 phút là gà chín, nhưng nếu muốn da vàng đẹp và thịt mềm ngọt, nên luộc ở lửa nhỏ tổng thời gian khoảng 45–60 phút.

Ngay sau khi vớt gà ra, thả gà vào nước lạnh thật lạnh để da săn lại, giữ độ bóng và không bị khô. Khi gà nguội hoàn toàn, vớt ra để ráo.

Cuối cùng, giã nhuyễn nghệ tươi, vắt lấy nước cốt rồi trộn với mỡ gà đã thắng. Dùng chổi quét nhẹ hỗn hợp này lên da gà để tạo màu vàng óng, căng mượt. Lưu ý chỉ quét một lớp mỏng để không làm át mùi vị tự nhiên của thịt gà.

Với cách làm này, bạn sẽ có món gà luộc chín đều, da đẹp, thịt ngọt, rất phù hợp để bày mâm cúng hoặc dùng trong những dịp quan trọng cuối năm.

Các lưu ý khi làm gà cúng tất niên

Khi chuẩn bị gà cúng tất niên, có khá nhiều chi tiết nhỏ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự trang nghiêm và ý nghĩa của mâm lễ. Đây cũng là điều được nhiều gia đình quan tâm mỗi dịp cuối năm, đặc biệt trong năm Bính Ngọ – năm mang tinh thần mạnh mẽ, dứt khoát và đề cao sự chỉn chu trong nghi lễ.

Trước hết, nếu dùng gà trống, gia chủ nên để nguyên con khi dâng cúng thay vì chặt nhỏ. Cách bày này không chỉ thể hiện sự tôn kính mà còn giúp mâm lễ trông đầy đặn, đẹp mắt hơn. Trường hợp dùng gà mái, có thể chặt miếng sau khi luộc, tuy nhiên xét về hình thức và ý nghĩa biểu trưng thì không nổi bật bằng gà trống nguyên con.

Khi cần chặt gà để dùng sau lễ, nên đợi gà nguội hẳn rồi mới chặt. Việc chặt khi gà còn nóng dễ làm thịt nát, da bong tróc và mất thẩm mỹ. Ngoài ra, trong lễ tất niên, không nên sử dụng các món như gà quay, gà rán hay gà rang vì những cách chế biến này làm mất đi sự trang nghiêm vốn có của mâm cúng truyền thống.

Bên cạnh đó, khâu bày trí cũng rất quan trọng. Gà nên được đặt trên đĩa lớn, chắc chắn để giữ dáng cân đối giữa mâm lễ. Nhiều gia đình còn cài thêm bông hoa hồng đỏ hoặc lá trang trí ở miệng gà, vừa tạo điểm nhấn sinh động vừa thể hiện tấm lòng thành kính khi dâng lễ lên tổ tiên.

Chỉ cần chú ý những điều trên, mâm gà cúng tất niên sẽ vừa đúng lễ nghi, vừa trang trọng, góp phần mang lại cảm giác trọn vẹn khi khép lại năm cũ và đón chào năm mới Bính Ngọ an lành.

Tóm lại, việc chuẩn bị và bày trí gà cúng đúng nghi lễ không chỉ giúp mâm lễ thêm trang trọng mà còn thể hiện sự kính trọng với tổ tiên. Khi hiểu và áp dụng đúng cách đặt gà cúng tất niên, gia chủ sẽ gửi gắm trọn vẹn mong cầu bình an, hanh thông và may mắn cho năm mới.

Đăng bởi:

Mình là Thu Hương - Content Marketing chuyên nghiệp có 3 năm kinh nghiệm và kiến thức sâu rộng trong các lĩnh vực giáo dục, sức khỏe, và nhiều lĩnh vực khác. Mong rằng các bài viết của mình sẽ đem lại nhiều thông tin hữu ích cho bạn đọc.