Trung Tâm Chuyên Biệt Ánh Dương Hà Nam - Minh Khai
TRỊ LIỆU ÂM NGỮ LÀ GÌ VÀ HOẠT ĐỘNG RA SAO?
🔶Trị liệu âm ngữ là gì?
Trị liệu âm ngữ là phương pháp điều trị giúp bạn cải thiện khả năng nói và sử dụng các kỹ năng ngôn ngữ khác. Nó giúp bạn bày tỏ suy nghĩ của mình và hiểu những gì người khác đang nói với bạn. Nó cũng có thể cải thiện các kỹ năng về trí nhớ và khả năng giải quyết vấn đề của bạn.
Bạn sẽ làm việc với nhà nghiên cứu bệnh học về ngôn ngữ nói (SLP hoặc nhà trị liệu ngôn ngữ) để tìm các bài tập và phương pháp điều trị phù hợp với nhu cầu cụ thể của bạn. Một số người cần giúp đỡ trong việc nói chuyện và giao tiếp. Những người khác cần trị liệu ngôn ngữ để xử lý và hiểu ngôn ngữ tốt hơn.
🔶Trị liệu ngôn ngữ có thể giúp bạn cải thiện:
🔸Kỹ năng ngôn ngữ sớm (đặc biệt là trẻ học nói và giao tiếp).
🔸Khả năng sử dụng giọng nói của bạn.
🔸Hiểu ngôn ngữ (bạn hiểu từ ngữ và ngôn ngữ như thế nào).
🔸Sự lưu loát (bạn có thể sử dụng ngôn ngữ tốt và thoải mái như thế nào).
🔸Sự rõ ràng và diễn đạt (bạn có thể truyền đạt những gì bạn muốn một cách dễ dàng như thế nào).
🔶Làm thế nào để biết liệu tôi có cần trị liệu ngôn ngữ hay không?
Nếu nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nghi ngờ rằng bạn hoặc con bạn mắc chứng rối loạn ngôn ngữ, họ sẽ đề xuất một số sàng lọc ban đầu. Những thử nghiệm này sẽ giúp xác định nguyên nhân cơ bản của bất kỳ vấn đề giao tiếp nào.
Ví dụ: nếu con bạn gặp khó khăn khi giao tiếp, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể giới thiệu con bạn đến bác sĩ thính học để kiểm tra thính giác. Nếu con bạn vượt qua bài kiểm tra thính giác, chúng có thể cần phải làm việc với một nhà nghiên cứu bệnh học về ngôn ngữ nói.
🔶Trị liệu ngôn ngữ có tác dụng gì?
Trị liệu ngôn ngữ sẽ giúp bạn cải thiện khả năng nói và giao tiếp bằng ngôn ngữ. Loại trị liệu ngôn ngữ mà bạn cần phụ thuộc vào một số yếu tố, bao gồm tuổi tác của bạn và tình trạng sức khỏe hoặc thách thức về ngôn ngữ mà bạn có thể gặp phải.
Nhà nghiên cứu bệnh học về ngôn ngữ sẽ đề xuất phương pháp điều trị thích hợp dựa trên tình huống cụ thể của bạn. Có nhiều cách tiếp cận và cũng có các danh mục trị liệu ngôn ngữ khác nhau và nhà trị liệu ngôn ngữ sẽ tìm ra phương pháp phù hợp nhất với bạn.
🔶Những tình trạng nào được điều trị bằng liệu pháp ngôn ngữ?
Trị liệu ngôn ngữ có thể mang lại lợi ích cho bất kỳ ai bị rối loạn giao tiếp. Nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cũng có thể đề xuất liệu pháp ngôn ngữ nếu bạn bị suy giảm thính lực hoặc tình trạng sức khỏe khiến việc nuốt trở nên khó khăn . Nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể đề nghị liệu pháp ngôn ngữ để trợ giúp:
🔸Chứng mất ngôn ngữ: Những người mắc chứng mất ngôn ngữ có thể gặp khó khăn khi đọc, viết, nói và hiểu ngôn ngữ. Nó thường phát triển sau một cơn đột quỵ hoặc chấn thương làm tổn thương vùng não xử lý ngôn ngữ.
Apraxia: Những người mắc chứng apraxia biết họ muốn nói gì nhưng gặp khó khăn trong việc hình thành từ ngữ. Họ có thể gặp khó khăn trong việc đọc, viết, nuốt và các kỹ năng vận động khác.
🔸Rối loạn phát âm: Những người bị rối loạn phát âm không thể tạo ra một số âm thanh của từ. Ví dụ: họ có thể thay thế âm thanh này bằng âm thanh khác - chẳng hạn như nói “wed” thay vì “red” hoặc “thith” thay vì “this”.
Rối loạn nhận thức - giao tiếp: Bạn có thể gặp khó khăn khi giao tiếp nếu vùng não kiểm soát khả năng tư duy của bạn bị tổn thương. Những người bị rối loạn nhận thức-giao tiếp có thể gặp vấn đề về nghe, nói, trí nhớ và giải quyết vấn đề.
🔸Chứng khó nói: Những người mắc chứng khó nói có thể nói chậm hoặc nói ngọng. Nó xảy ra khi các cơ kiểm soát lời nói của bạn trở nên yếu đi. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm đột quỵ, bệnh đa xơ cứng (MS), bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS) hoặc các rối loạn hệ thần kinh khác.
🔸Rối loạn biểu cảm: Những người bị rối loạn biểu cảm có thể gặp khó khăn trong việc diễn đạt bằng lời hoặc truyền đạt suy nghĩ của họ. Rối loạn biểu cảm có liên quan đến đột quỵ hoặc các vấn đề thần kinh khác, chậm phát triển và mất thính lực.
Rối loạn lưu loát: Rối loạn lưu loát làm gián đoạn tốc độ, dòng chảy và nhịp điệu trong lời nói của bạn. Nói lắp (lời nói bị gián đoạn hoặc bị chặn) là một rối loạn về khả năng nói trôi chảy. Sự lộn xộn cũng vậy (lời nói được kết hợp với nhau và nhanh chóng).
🔸Rối loạn tiếp nhận: Những người bị rối loạn tiếp nhận gặp khó khăn trong việc hiểu hoặc xử lý những gì người khác đang nói. Họ có thể có vốn từ vựng hạn chế, khó làm theo chỉ dẫn hoặc có vẻ không hứng thú với các cuộc trò chuyện.
🔸Rối loạn cộng hưởng: Rối loạn cộng hưởng là tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến khoang miệng hoặc mũi của bạn. Chúng có thể chặn luồng không khí và thay đổi độ rung thứ giúp bạn nghe được âm thanh. Hở hàm ếch, sưng amidan và các tình trạng khác ảnh hưởng đến cấu trúc miệng và mũi của bạn có thể gây ra rối loạn cộng hưởng.
🔶Độ tuổi nào là tốt nhất cho liệu pháp ngôn ngữ?
Bất kỳ ai cần trợ giúp về kỹ năng nói hoặc ngôn ngữ đều có thể được hưởng lợi từ liệu pháp ngôn ngữ. Không có độ tuổi nào là tốt nhất hoặc đúng đắn hơn để được giúp đỡ. Cả trị liệu ngôn ngữ cho trẻ em và trị liệu ngôn ngữ cho người lớn đều có thể giúp ích cho bất kỳ ai mắc chứng rối loạn giao tiếp.
Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng trẻ em cần trị liệu ngôn ngữ sẽ thành công nhất khi bắt đầu sớm và luyện tập ở nhà với người thân.
🔶Những hoạt động nào được thực hiện trong liệu pháp ngôn ngữ?
Đối với trẻ em, trị liệu ngôn ngữ thường liên quan đến việc vui chơi, như các hoạt động sắp xếp theo trình tự hoặc các trò chơi dạng bảng dựa trên ngôn ngữ.
Đối với người lớn, liệu pháp ngôn ngữ thường tập trung vào việc cải thiện hoặc xây dựng lại các bộ kỹ năng cụ thể như tăng cường sự phối hợp giữa não và miệng của bạn.
🔶Một số ví dụ về hoạt động trị liệu ngôn ngữ bao gồm:
🔸Bài tập về lưỡi và miệng: Chuyên gia trị liệu ngôn ngữ sẽ chỉ cho bạn các bài tập và chuyển động giúp tăng cường sức mạnh cho miệng và lưỡi của bạn. Những bài tập này giúp rèn luyện lưỡi của bạn di chuyển theo các kiểu phối hợp.
Chuyển động trên khuôn mặt: Kiểm soát biểu cảm trên khuôn mặt có thể giúp cải thiện kỹ năng vận động của bạn. Bác sĩ trị liệu có thể yêu cầu bạn mỉm cười hoặc mím môi, sau đó thư giãn khuôn mặt.
🔸Đọc to: Nếu chứng rối loạn ngôn ngữ khiến bạn không thể cử động miệng và lưỡi đúng cách thì việc đọc to có thể tăng cường kết nối giữa não và miệng.
Chơi trò chơi chữ: Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các trò chơi trí nhớ, tìm kiếm từ và trò chơi ô chữ có thể duy trì chức năng nhận thức và cải thiện kỹ năng tư duy.
