Trường mầm non Song ngữ Topkids - Lê Trọng Tấn, Thanh Xuân
Khi con bạn mè nheo, la hét, đánh, đá và cắn – hãy bình tĩnh
Tác giả: Alan E. Kazdin, Trung tâm Nuôi dạy Trẻ Yale
Là cha mẹ, bạn có thể từng phải đối mặt với những hành vi như:
Trẻ gào khóc khi không được đồ chơi,
La hét trong siêu thị,
Đánh em hoặc bạn,
Đá người lớn khi bị từ chối điều gì đó,
Hoặc thậm chí là cắn khi tức giận.
Những hành vi này có thể khiến bạn lo lắng, mệt mỏi và đôi khi mất kiểm soát. Nhưng thay vì phản ứng theo bản năng (như la mắng hoặc trừng phạt), bạn có thể thay đổi hành vi của con bằng những chiến lược đơn giản, khoa học và hiệu quả cao.
“Bạn có thể loại bỏ gần như mọi hành vi nếu biết cách thưởng cho những hành vi trái ngược với nó,”
theo lời của Giáo sư Alan Kazdin, Giáo sư Tâm lý học và Tâm thần học Nhi tại Đại học Yale, Giám đốc Trung tâm Nuôi dạy Trẻ Yale và Phòng khám Hành vi Trẻ em.
Ông nói thêm: “Điều này không có gì mới mẻ.” Ý ông là: đây là một kết luận đáng tin cậy, đã được chứng minh bởi rất nhiều nghiên cứu thực nghiệm.
Trẻ em tiếp nhận mọi phản ứng — từ việc la mắng, đánh đòn đến lời khen và cái ôm — như là sự xác nhận cho hành vi đã gây ra điều đó.
Do đó, cách tốt nhất để định hình hành vi bạn mong muốn là sử dụng khen ngợi và phần thưởng, thay vì trừng phạt.
❌ Tại sao không nên dùng hình phạt?
Phụ huynh phải giữ bình tĩnh, không được đánh hoặc lôi kéo trẻ mạnh tay – không phải vì điều đó “sai”, mà vì nó không hiệu quả.
❗ Phạt trẻ bằng hành vi tiêu cực (đánh, mắng...) không hiệu quả bằng việc khen thưởng hành vi tích cực và còn gây ra hậu quả xấu như tăng tính hung hăng ở trẻ.
✅ Kỷ luật hiệu quả bắt đầu từ việc khen thưởng hành vi tích cực
Khi đối mặt với hành vi tiêu cực, các kỹ thuật trừng phạt nhẹ có thể hiệu quả —nhưng chỉ khi chúng được kết hợp với phần thưởng cho hành vi tích cực đối lập.
⏱️ Ví dụ về kỹ thuật phạt hiệu quả: "Time-out" (Cho trẻ ngồi yên ở chỗ không thú vị)
Khi được sử dụng một cách nhất quán, “Time-out” (thời gian tạm dừng) được chứng minh là rất hiệu quả.
Trẻ sẽ được đưa đến một nơi nhàm chán, không có phần thưởng, ngay lập tức sau khi hành vi xấu xảy ra và ở đó trong một khoảng thời gian ngắn
📌 Nguyên tắc áp dụng phạt hiệu quả
Giữ bình tĩnh.
Áp dụng “Time-out” ngay lập tức, để trẻ không có cơ hội leo thang thành hành vi hung hăng hơn.
Nếu cần tước quyền lợi, hãy:
Tước trong thời gian ngắn (ví dụ: cấm xem TV hoặc dùng điện thoại trong buổi chiều/tối)
Nhớ rằng: Sự kịp thời và nhất quán quan trọng hơn mức độ nghiêm trọng hoặc việc trẻ có khóc lóc ra sao.
Luôn khen ngợi và củng cố hành vi tích cực đối lập