Viện nghiên cứu Tâm lý - Giáo dục đặc biệt hiện được nhiều phụ huynh biết đến nhờ định hướng chuyên sâu về sàng lọc, đánh giá và can thiệp cho nhóm trẻ rối loạn phát triển, đồng thời có mạng lưới cơ sở giúp gia đình thuận tiện tiếp cận dịch vụ tại địa phương. Nếu bạn đang tìm một đơn vị can thiệp cho trẻ chậm nói, tự kỷ, tăng động giảm chú ý hoặc gặp khó khăn học tập ở Cao Bằng.
Tổng quan về trung tâm và định hướng giáo dục
Viện Nghiên cứu Tâm lý – Giáo dục đặc biệt được định hướng là một tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tâm lý và giáo dục đặc biệt, với hai “trục” chính: nghiên cứu – ứng dụng và thực hành can thiệp. Trong thực tế vận hành, phụ huynh thường tiếp cận Viện theo nhu cầu cụ thể: đưa con đến đánh giá, được tư vấn định hướng, sau đó tham gia chương trình can thiệp tại cơ sở gần nhà.
Điểm mạnh dễ nhận ra trong cách tổ chức hoạt động của Viện là tính hệ thống. Thay vì chỉ tập trung “dạy kỹ năng”, Viện đặt trọng tâm vào việc xác định đúng khó khăn cốt lõi của trẻ. Cùng là “chậm nói”, có trẻ thiếu ngôn ngữ hiểu, có trẻ thiếu kỹ năng chú ý – bắt chước, có trẻ gặp khó khăn điều hòa cảm giác khiến trẻ dễ kích động, hoặc có trẻ thực chất vướng rối loạn phổ tự kỷ với khó khăn nền tảng về giao tiếp xã hội.
Môi trường học tập an toàn, gần gũi với trẻ
Với trẻ đặc biệt, cơ sở vật chất không cần phô trương, nhưng phải đạt ba yêu cầu: an toàn – giảm nhiễu – tăng tương tác. Các cơ sở can thiệp thường được tổ chức theo các không gian chức năng, giúp trẻ chuyển trạng thái mượt mà giữa học tập tập trung và vận động điều hòa.
Ở nhóm phòng can thiệp cá nhân, trẻ được làm việc 1:1 với giáo viên/chuyên viên để tập trung vào mục tiêu ưu tiên: giao tiếp chức năng, ngôn ngữ hiểu – diễn đạt, phát âm, chú ý chung, bắt chước, kỹ năng chơi, kỹ năng tiền học đường, hoặc hành vi thích nghi. Môi trường riêng giúp hạn chế tác nhân gây phân tán, đặc biệt hữu ích với trẻ tăng động giảm chú ý hoặc trẻ dễ quá tải cảm giác.
Song song, không gian can thiệp nhóm có vai trò như “cầu nối hòa nhập”. Rất nhiều trẻ làm tốt trong phòng 1:1 nhưng gặp khó khi ra môi trường lớp đông: không chờ lượt, không làm theo hướng dẫn, dễ cáu giận khi thua trò chơi, hoặc không biết bắt chuyện với bạn. Can thiệp nhóm giúp trẻ luyện các kỹ năng xã hội cốt lõi: hợp tác, chia sẻ, linh hoạt, tuân thủ luật chơi và chuyển đổi hoạt động.
Giáo viên thấu hiểu tâm lý, tận tâm từng giai đoạn phát triển
Với giáo dục đặc biệt, sự khác nhau giữa “đi học” và “đi can thiệp” nằm ở năng lực của đội ngũ chuyên môn. Viện Nghiên cứu Tâm lý – Giáo dục đặc biệt có định hướng xây dựng đội ngũ theo mô hình đa chuyên ngành, gồm các chuyên gia/giảng viên và hệ thống quản lý chi nhánh tại địa phương, để đảm bảo tính thống nhất chuyên môn giữa các cơ sở.
Một điểm quan trọng là đội ngũ chuyên môn thường được giới thiệu với nền tảng đào tạo bài bản trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt, giáo dục mầm non, tâm lý và các lĩnh vực liên quan; đồng thời có kinh nghiệm làm việc với trẻ tự kỷ và rối loạn phát triển. Với phụ huynh, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng: người làm nghề giỏi sẽ biết quan sát hành vi nhỏ, đọc được “tín hiệu” của trẻ, phân tích nguyên nhân và thay đổi chiến lược kịp thời.
Phương pháp dạy phù hợp với từng trẻ
Với trẻ đặc biệt, “phương pháp” không chỉ là một cái tên, mà là cách làm việc cụ thể hằng ngày. Viện theo đuổi hướng tiếp cận dựa trên các khung can thiệp phổ biến trong giáo dục đặc biệt, đồng thời nhấn mạnh quy trình đánh giá – chẩn đoán – xây kế hoạch – can thiệp – theo dõi – điều chỉnh.
Trước khi can thiệp, trẻ cần được sàng lọc và đánh giá chuyên sâu nhằm xác định: trẻ đang ở mức phát triển nào, điểm mạnh là gì, điểm yếu nằm ở đâu, hành vi nào là khó khăn chính, và yếu tố môi trường nào đang “kéo lùi” tiến bộ. Đây là bước giúp phụ huynh tránh sai lầm phổ biến: chỉ tập trung cho con “nói được” mà quên nền tảng giao tiếp; hoặc ép con ngồi học khi con chưa điều hòa cảm xúc và chú ý.
Một hướng tiếp cận nổi bật được nhắc đến trong hệ thống của Viện là TEACCH – phương pháp nhấn mạnh cấu trúc hóa môi trường học tập, sử dụng lịch trình trực quan, phân chia nhiệm vụ rõ ràng để trẻ dự đoán được hoạt động tiếp theo. Trẻ tự kỷ thường lo âu khi không đoán được điều gì sắp xảy ra; khi có cấu trúc, trẻ hợp tác tốt hơn, giảm bùng nổ và tăng thời gian tập trung.
Ở Cao Bằng, Viện nghiên cứu Tâm lý - Giáo dục đặc biệt là một hệ thống đáng cân nhắc nhờ định hướng chuyên môn rõ ràng, quy trình làm việc có cấu trúc và mạng lưới cơ sở giúp duy trì can thiệp đều đặn. Khi trẻ được đánh giá đúng, được can thiệp theo lộ trình cá nhân hóa và gia đình được hướng dẫn đồng hành tại nhà, tiến bộ không chỉ thể hiện ở việc “con biết thêm”, mà quan trọng hơn là “con hợp tác hơn, giao tiếp tốt hơn, bình ổn cảm xúc hơn và sẵn sàng hòa nhập hơn”.
