Nhiệm vụ giáo dục cho trẻ mầm non hướng đến sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực: Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, TCXH, thẩm mỹ. Trong đó, ngôn ngữ là một trong những công cụ thiết yếu và quan trọng nhất để trẻ phát triển toàn diện thông qua hoạt động giao tiếp, học tập, vui chơi. Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển tâm lý của trẻ, là phương tiện để giáo dục trẻ bao gồm sự phát triển về đạo đức, nhận thức, tư duy, các chuẩn mực hành vi văn hóa.
Vì vậy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ không chỉ giúp trẻ phát triển một lĩnh vực riêng lẻ mà còn tạo điều kiện, nền tảng để phát triển tất cả các lĩnh vực còn lại. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi là hình thức dễ dàng và mang lại hiệu quả nhanh nhất.
Phát triển ngôn ngữ thông qua các trò chơi dân gian:
Thông qua trò chơi dân gian , trẻ được tự do hoạt động, vừa học vừa chơi. Ngoài việc trẻ được vận động cơ thể, phát triển thể chất các nhóm cơ, trẻ còn được rèn luyện phát triển ngôn ngữ. Bởi vì những trò chơi dân gian thường gắn liền với các bài đồng dao, vè, nói lối, thơ vần với tiết tấu nhịp nhàng vô cùng dễ nhớ, dễ thuộc, có bài hai ba chữ, bốn chữ, thậm chí năm chữ tùy theo nội dung…, có bài được phát triển lên từ hai chữ thành bốn chữ rối thành vè, đồng dao như vè con voi, thả đĩa ba ba, dung dăng dung dẻ…hoặc một số trò chơi như: Kéo co, ô quan,….
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi sáng tạo:
Hoạt động vui chơi có tầm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ, đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn. Thông qua trò chơi, việc tiếp thu ngôn ngữ, cách trẻ học ngôn ngữ trở nên dễ dàng và lí thú hơn rất nhiều bởi trò chơi là con đường tự nhiên nhất đưa trẻ đến với ngôn ngữ qua quá trình giao tiếp.
Trẻ không cảm thấy bị áp lực khi nói chuyện trao đổi, thể hiện suy nghĩ tình cảm bằng lời nói, cũng không cảm thấy quá khó khăn trong cách dùng từ đặt câu mà tự mình giải quyết mọi tình huống xảy ra khi chơi, trẻ tự suy nghĩ cách chơi với bạn, tự mình sử dụng ngôn ngữ của chính mình để chơi cùng bạn.
Trẻ học được cách giao tiếp có văn hóa với ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh phù hợp với tình huống khi chơi. Bên cạnh việc phát triển ngôn ngữ bằng lời trong trò chơi sáng tạo, trẻ còn được phát triển một số tín hiệu phi ngôn ngữ như ngôn ngữ cơ thể, ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ…phù hợp với vai chơi. Từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện.
Môi trường trò chơi sáng tạo giúp trẻ linh hoạt thay đổi nội dung, tình tiết cốt chuyện, vai chơi nên trẻ có cơ hội thể hiện những từ ngữ mà trong cuộc hàng ngày trẻ chưa có cơ hội sử dụng.
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua trò chơi học tập.
Trò chơi học tập có ý nghĩa rất quan trọng, nó là phương tiện để phát triển trí tuệ cho trẻ. Có nhiều loại trò chơi học tập: có loại trò chơi học tập với đồ vật, đồ chơi, tranh ảnh… có loại trò chơi lô tô, có loại trò chơi học tập bằng lời. Loại trò chơi này, trẻ học cách dựa vào những biểu tượng đã có và dùng lời nói giải quyết như trò chơi “ Đoán đồ vật qua miêu tả, chuyền thẻ, thi xem ai nói đúng…”.
Trên cơ sở những dấu hiệu đặc trưng của đồ vật một trẻ sẽ miệu tả và trẻ khác sẽ phải đoán đồ vật qua sự miêu tả của bạn.Việc sử dụng trò chơi học tập loại này cũng giúp trẻ phát triển vốn từ giúp trẻ hứng thú với việc học từ mới, ôn lại các từ cũ và khắc sâu hơn, bên cạnh đó, trẻ còn được chơi, giúp trẻ tránh buồn chán và mệt mỏi.
Ngoài ra ta còn phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua một số trò chơi nhỏ mang tính nhẹ nhàng như trò chơi thi đọc đồng dao, thơ có chứa nhiều chữ V, R, S,….. hoăc chơi thi đặt câu, đoán chữ qua lời miêu tả….được tổ chức trong giờ đón trả trẻ hoặc sinh hoạt chiều.
Bé đọc truyện sách vải
Tóm lại phát triển ngôn ngữ thông qua trò chơi là biện pháp tốt nhất giúp trẻ tích lũy được nhiều vốn từ và trẻ sẽ biết sử dụng số vốn từ của mình một cách thành thạo, đúng chỗ, đúng lúc. Qua trò chơi, trẻ sẽ được giao tiếp mạnh dạn hơn, ngôn ngữ cũng lưu loát hơn, vốn từ của trẻ cũng được tăng lên đáng kể.