Nhiều phụ huynh tại Đà Nẵng bắt đầu tìm đến các trung tâm can thiệp khi nhận ra con chậm nói, khó giao tiếp, kém chú ý hoặc không phản hồi khi được gọi. Những biểu hiện này nếu không được hỗ trợ đúng cách từ sớm có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học tập và hòa nhập của trẻ. Tại quận Sơn Trà, Trung tâm Ngôn ngữ trị liệu Yến Tâm là một địa chỉ được nhiều gia đình quan tâm trong lĩnh vực đánh giá, tư vấn và can thiệp ngôn ngữ – giao tiếp cho trẻ có nhu cầu đặc biệt, giúp trẻ từng bước cải thiện khả năng giao tiếp và phát triển phù hợp với độ tuổi.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Yến Tâm được định hướng là trung tâm chuyên sâu trong lĩnh vực ngôn ngữ trị liệu và hỗ trợ phát triển giao tiếp cho trẻ nhỏ, đặc biệt là các trường hợp chậm nói, rối loạn ngôn ngữ, khó khăn trong giao tiếp xã hội hoặc trẻ có nhu cầu can thiệp sớm. Thay vì tiếp cận theo mô hình lớp học thông thường, trung tâm tập trung vào đánh giá cá nhân – xây dựng lộ trình riêng – can thiệp theo tiến trình phát triển của từng trẻ.
Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Yến Tâm nằm ở việc không coi “nói được bao nhiêu từ” là mục tiêu duy nhất. Trung tâm nhìn nhận ngôn ngữ như một công cụ giao tiếp, vì vậy việc can thiệp không chỉ dừng lại ở phát âm hay học từ vựng, mà hướng đến giúp trẻ biết dùng ngôn ngữ để tương tác, thể hiện nhu cầu, cảm xúc và suy nghĩ của mình. Với mỗi trẻ, mục tiêu can thiệp được xây dựng dựa trên mức độ hiện tại, khả năng tiếp nhận, đặc điểm hành vi và bối cảnh gia đình.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Với trẻ chậm nói hoặc gặp khó khăn giao tiếp, không gian can thiệp đóng vai trò rất lớn trong hiệu quả trị liệu. Trẻ cần một môi trường đủ an toàn để cảm thấy yên tâm, đủ gọn gàng để không bị phân tán chú ý, và đủ linh hoạt để chuyên viên có thể điều chỉnh hoạt động theo trạng thái của trẻ. Yến Tâm xây dựng không gian theo hướng phục vụ trực tiếp cho can thiệp ngôn ngữ, thay vì trang trí cầu kỳ hay quá nhiều chi tiết gây nhiễu.
Không gian học tại trung tâm được tổ chức theo cấu trúc rõ ràng, giúp trẻ dễ hiểu trình tự buổi can thiệp và giảm lo lắng khi tham gia hoạt động. Các khu vực can thiệp cá nhân thường được thiết kế yên tĩnh, hạn chế tiếng ồn, tạo điều kiện để trẻ tập trung nghe – xử lý – phản hồi ngôn ngữ. Bên cạnh đó, trung tâm cũng chuẩn bị các giáo cụ trực quan, đồ chơi nhiệm vụ và vật liệu hỗ trợ để kích thích giao tiếp một cách tự nhiên.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
Trong lĩnh vực ngôn ngữ trị liệu, con người là yếu tố cốt lõi. Một chương trình hay hay giáo cụ tốt sẽ không phát huy hiệu quả nếu người thực hiện không hiểu trẻ và không biết cách dẫn dắt tương tác. Tại Yến Tâm, đội ngũ chuyên viên đóng vai trò vừa là người trị liệu, vừa là người quan sát và điều chỉnh liên tục theo phản ứng của từng trẻ.
Chuyên viên ngôn ngữ trị liệu không chỉ “dạy trẻ nói”, mà cần tạo được kết nối, khơi gợi động lực giao tiếp và biết cách đặt yêu cầu vừa sức. Có những trẻ không nói không phải vì không thể nói, mà vì không thấy cần phải nói hoặc vì từng trải nghiệm thất bại trong giao tiếp. Trong trường hợp đó, chuyên viên cần xây dựng tình huống khiến trẻ muốn giao tiếp một cách tự nhiên, thay vì yêu cầu lặp đi lặp lại khiến trẻ né tránh.
Đội ngũ tại Yến Tâm làm việc theo hướng quan sát sát sao từng biểu hiện nhỏ của trẻ: ánh mắt, cử chỉ, khả năng bắt chước, mức độ chú ý, phản ứng khi được yêu cầu. Từ đó, chuyên viên điều chỉnh mục tiêu và cách can thiệp phù hợp với từng giai đoạn. Cách làm này giúp trẻ không bị quá tải và tạo cảm giác “mình làm được”, từ đó tăng hợp tác và tiến bộ.
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Với nhiều trẻ chậm nói, vấn đề không chỉ là thiếu từ vựng mà là thiếu tương tác hai chiều. Trẻ không nhìn, không phản hồi, không chia sẻ chú ý với người đối diện thì ngôn ngữ rất khó phát triển. Vì vậy, can thiệp thường bắt đầu bằng việc xây dựng mối tương tác: trẻ biết nhìn khi được gọi, biết chờ lượt, biết đáp lại bằng ánh mắt, cử chỉ hoặc âm thanh. Khi tương tác được thiết lập, ngôn ngữ sẽ có “đất” để phát triển.
Giao tiếp chức năng nghĩa là trẻ biết dùng bất kỳ hình thức giao tiếp nào để đạt được mục đích của mình, như yêu cầu, từ chối, lựa chọn hoặc thể hiện cảm xúc. Ban đầu, trẻ có thể giao tiếp bằng cử chỉ, chỉ tay, đưa đồ, sau đó mới dần mở rộng sang âm, từ đơn và câu ngắn. Khi trẻ hiểu rằng giao tiếp giúp mình đạt được điều mong muốn, trẻ sẽ chủ động hơn và giảm hành vi ăn vạ do không diễn đạt được.
Nhiều trẻ chậm nói gặp khó khăn trong việc duy trì chú ý và hiểu hướng dẫn. Nếu trẻ không chú ý, trẻ sẽ không nghe; nếu không nghe, trẻ sẽ không hiểu; và nếu không hiểu, trẻ không thể phản hồi. Can thiệp tại Yến Tâm chú trọng luyện chú ý thông qua các hoạt động ngắn, hấp dẫn, phù hợp với khả năng của trẻ, sau đó tăng dần độ khó và thời gian.
Trung tâm ngôn ngữ trị liệu Yến Tâm - Sơn Trà là một địa chỉ đáng để tìm hiểu và trải nghiệm trực tiếp. Trung tâm đi theo hướng can thiệp có lộ trình, tập trung vào nền tảng giao tiếp và đồng hành cùng gia đình, thay vì chạy theo kết quả ngắn hạn.
