Trong những năm gần đây, cụm từ “can thiệp sớm” không còn xa lạ với nhiều gia đình có con gặp khó khăn về ngôn ngữ, giao tiếp, hành vi hoặc chậm phát triển. Điều quan trọng không chỉ là phát hiện sớm, mà còn là lựa chọn đúng môi trường hỗ trợ: nơi trẻ được đánh giá phù hợp, can thiệp đúng trọng tâm và được theo dõi tiến bộ theo từng giai đoạn. Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Ngôi Sao – Tân Phong là một địa chỉ được nhắc đến nhờ định hướng tập trung vào hỗ trợ trẻ đặc biệt, xây dựng lộ trình can thiệp cá nhân hóa và tăng cường phối hợp với phụ huynh trong suốt quá trình đồng hành.
Tổng quan về trung tâm và định hướng giáo dục
Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Ngôi Sao – Tân Phong hoạt động theo định hướng hỗ trợ trẻ gặp khó khăn phát triển thông qua các hình thức can thiệp giáo dục và luyện tập kỹ năng. Trung tâm thường được nhắc đến với các nhóm trẻ có nhu cầu hỗ trợ như chậm nói, chậm phát triển, trẻ có biểu hiện rối loạn phát triển, trẻ cần can thiệp kỹ năng giao tiếp – tương tác, và những trường hợp trẻ gặp trở ngại trong việc hòa nhập học đường.
Điểm nổi bật trong cách vận hành của mô hình trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập là sự tập trung vào tính “cá nhân hóa”. Thay vì dạy theo một khung chung, trẻ thường cần được nhìn nhận như một “bức tranh riêng”: có bạn vướng ở ngôn ngữ diễn đạt, có bạn khó ở giao tiếp mắt – chú ý chung, có bạn lại gặp thách thức ở hành vi hoặc tự lập. Vì vậy, can thiệp hiệu quả không nằm ở việc học thật nhiều, mà ở việc học đúng thứ trẻ đang cần, đúng mức độ phù hợp, và đúng nhịp phát triển của từng bạn nhỏ.
Môi trường học tập an toàn, gần gũi với trẻ
Đối với trẻ đặc biệt, “môi trường” đôi khi quan trọng không kém “bài học”. Một căn phòng quá ồn, quá chói, quá nhiều đồ hoặc bố trí thiếu khoa học có thể khiến trẻ mất tập trung, tăng hành vi né tránh, hoặc kích hoạt cảm giác quá tải. Vì vậy, các trung tâm can thiệp chất lượng thường ưu tiên mô hình không gian gọn gàng, phân khu rõ ràng và có tính trị liệu: trẻ bước vào phòng là biết mình sẽ làm gì, ở đâu, theo trình tự nào.
Tại Ngôi Sao – Tân Phong, định hướng can thiệp cho trẻ chậm nói và trẻ cần hỗ trợ phát triển thường đi kèm các hoạt động rèn luyện tập trung chú ý, bắt chước, giao tiếp chức năng, vận động tinh – vận động thô, và đặc biệt là những hoạt động giúp trẻ “mở kênh” tương tác. Vì thế, không gian can thiệp thường cần được tổ chức theo các nhóm khu vực: khu làm việc bàn ghế cho nhiệm vụ có cấu trúc, khu vận động cho hoạt động giải phóng năng lượng, và khu trải nghiệm giác quan để giúp trẻ điều hòa cảm xúc.
Một điểm phụ huynh hay quan tâm là tính an toàn và vệ sinh. Với trẻ nhỏ hoặc trẻ có hành vi tăng động, không gian cần hạn chế góc cạnh nguy hiểm, ưu tiên vật liệu dễ vệ sinh, và có sự kiểm soát rõ ràng về đồ dùng trong phòng học. Bên cạnh đó, những góc học liệu trực quan (thẻ hình, đồ dùng mô phỏng, công cụ hỗ trợ ngôn ngữ) cũng đóng vai trò lớn trong việc “kích” trẻ giao tiếp, đặc biệt với trẻ đang trong giai đoạn học từ vựng và hình thành câu.
Giáo viên thấu hiểu tâm lý, tận tâm từng giai đoạn phát triển
Với giáo dục hòa nhập và can thiệp sớm, phụ huynh thường không chỉ hỏi “giáo viên có bằng cấp gì”, mà quan trọng hơn là “giáo viên có hiểu trẻ không, có biết xử lý hành vi không, và có kiên nhẫn đủ không”. Trẻ đặc biệt cần giáo viên vừa có chuyên môn, vừa có khả năng quan sát tinh tế để nhận diện nguyên nhân phía sau hành vi: trẻ đang tránh nhiệm vụ vì khó quá, hay vì chưa hiểu yêu cầu, hay vì quá tải giác quan?
Ngoài ra, việc trung tâm tổ chức hoạt động chuyên môn nội bộ như hội giảng cũng phản ánh sự chú trọng đến chất lượng chuyên môn và chuẩn hóa cách dạy. Khi giáo viên được thực hành thiết kế tiết dạy, được góp ý và chia sẻ tình huống, năng lực can thiệp sẽ tăng lên rõ rệt, đặc biệt là ở kỹ năng đặt mục tiêu, chia nhỏ nhiệm vụ và củng cố hành vi tích cực cho trẻ.
Phương pháp dạy phù hợp với từng trẻ
Với trẻ đặc biệt, “phương pháp” không nên hiểu là một vài trò chơi hay hoạt động rời rạc. Phương pháp là cả một hệ thống: đánh giá – lập kế hoạch – can thiệp – đo lường – điều chỉnh. Nếu thiếu một mắt xích, can thiệp rất dễ rơi vào tình trạng “học nhiều nhưng không tiến”.
Tại Ngôi Sao – Tân Phong, định hướng can thiệp thường tập trung vào các nhóm mục tiêu nền tảng, bởi đây là những “nút thắt” phổ biến ở trẻ chậm nói và chậm phát triển: Trước hết là nền tảng giao tiếp. Nhiều trẻ chậm nói không chỉ thiếu từ vựng, mà còn thiếu động lực giao tiếp hoặc chưa hiểu rằng “nói/ra hiệu” giúp đạt được nhu cầu. Can thiệp giai đoạn này thường tập trung vào giao tiếp chức năng: trẻ biết yêu cầu, biết từ chối, biết gọi người hỗ trợ, biết trả lời câu hỏi đơn giản, và dần dần mở rộng từ đơn đến cụm từ, rồi câu ngắn.
Tiếp theo là kỹ năng chú ý và bắt chước. Đây là nền cho việc học ở trường sau này. Nếu trẻ không duy trì chú ý trong vài phút, không bắt chước được hành động đơn giản, việc học chữ hay học kỹ năng nhóm sẽ rất khó. Vì vậy, can thiệp thường có nhiều hoạt động luyện “ngồi vào bàn”, “làm theo hướng dẫn”, “hoàn thành nhiệm vụ ngắn”, đồng thời củng cố bằng phần thưởng phù hợp để trẻ thấy học là trải nghiệm tích cực.
Một mảng quan trọng khác là kỹ năng hành vi và điều hòa cảm xúc. Nhiều trẻ đặc biệt có thể bùng nổ khi bị thay đổi thói quen, khi gặp nhiệm vụ khó, hoặc khi môi trường quá kích thích. Thay vì “bắt trẻ ngoan ngay”, cách làm hiệu quả là dạy trẻ kỹ năng thay thế: dạy cách xin nghỉ, dạy cách nhờ giúp, dạy cách chờ lượt, và xây dựng lịch hoạt động có cấu trúc để trẻ đoán trước được điều gì sẽ diễn ra. Khi trẻ có sự an toàn về mặt dự đoán, hành vi thường ổn định hơn.
Trung tâm hỗ trợ Phát triển Giáo dục hòa nhập Ngôi Sao - Tân Phong là một lựa chọn đáng cân nhắc cho phụ huynh đang tìm môi trường can thiệp sớm cho trẻ gặp khó khăn phát triển tại khu vực Tân Phong (Lai Châu). Với định hướng hỗ trợ trẻ chậm nói, chậm phát triển và trẻ có nhu cầu can thiệp đặc biệt, mô hình can thiệp cá nhân 1:1 cùng sự chú trọng phát triển chuyên môn giáo viên tạo nền tảng để trẻ được đồng hành đúng cách và bền bỉ.
