Trường Mầm Non Vườn Tuổi Thơ - KidsGarden Preschool - Bình Trị Đông
ĐỪNG CHỦ QUAN VỚI TAY CHÂN MIỆNG
Vì EV71 có thể làm con chuyển nặng rất nhanh. Mấy ngày nay, nhiều ba mẹ nghe tin tay chân miệng tăng mạnh lại bắt đầu đứng ngồi không yên, và nỗi lo đó là có lý. Chỉ trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận 25.094 ca tay chân miệng, có 4 ca tử vong. Riêng khu vực phía Nam chiếm gần 72% số ca, và nhóm mắc nhiều nhất là trẻ 1–5 tuổi, chiếm tới 92,7%.
Bộ Y tế đã phải ra văn bản hỏa tốc yêu cầu các địa phương tăng cường truyền thông, khám, phân loại, thu dung, điều trị và kiểm soát lây nhiễm trong bệnh viện. Điều làm nhiều ba mẹ sợ không phải chỉ là chuyện con nổi vài nốt ở tay, chân hay miệng, mà là chuyện có những bé ban đầu nhìn rất nhẹ, sau đó lại giật mình, nôn, run tay chân, lừ đừ, thở mệt rồi chuyển nặng rất nhanh. Đáng lo hơn, các kết quả giám sát gần đây cho thấy sự lưu hành của Enterovirus 71 (EV71), chủng virus có độc lực cao, có thể gây biến chứng thần kinh nặng và làm tăng nguy cơ tử vong.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là nghe ai đó nói “tay chân miệng đa số tự khỏi”, mà là ba mẹ phải hiểu đúng để biết khi nào có thể bình tĩnh theo dõi, khi nào phải đưa con đi khám ngay, và khi nào bệnh không còn là “mấy nốt ngoài da” nữa. Nếu nhà mình có con nhỏ, ba mẹ nên lưu lại và đọc kỹ bài này để khi con sốt, đau miệng, nổi nốt sẽ có cơ sở xử lý, đỡ cuống hơn rất nhiều.
1. Tay chân miệng thường gặp ở trẻ nhỏ, nhưng không phải lúc nào cũng nhẹ
Tay chân miệng là bệnh do virus, lây khá nhanh, thường gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, đa số trẻ sẽ tự khỏi sau khoảng 7–10 ngày. Tuy nhiên, không phải bé nào lúc đầu nhìn nhẹ cũng sẽ nhẹ suốt. Bệnh thường gây sốt, loét miệng và nổi ban ở tay chân, nhưng một số trường hợp có thể có biến chứng, và EV71 là một trong những tác nhân hay gắn với bệnh nặng hơn. Nói dễ hiểu: đa số thì nhẹ, nhưng đã nặng là nặng rất nhanh.
2. Dấu hiệu ban đầu rất dễ bị nhầm
Nhiều bé không nổi nốt rầm rộ ngay từ đầu, ba mẹ thường chỉ thấy con tự nhiên bỏ ăn, chảy nước miếng nhiều, quấy hơn, than đau miệng, sốt 1–2 ngày rồi sau đó mới nổi nốt ở tay, chân, mông, gối hoặc loét trong miệng. Bệnh thường bắt đầu bằng sốt, đau họng, ăn uống kém rồi mới xuất hiện loét miệng và ban da, vì vậy rất dễ nhầm với viêm họng, nhiệt miệng hay mọc răng. Đây là giai đoạn nhiều phụ huynh dễ chủ quan nhất.
3. EV71 vì sao làm ba mẹ phải cảnh giác hơn
Không phải chủng nào gây tay chân miệng cũng giống nhau. EV71 có thể tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, viêm màng não, phù phổi thần kinh, suy hô hấp và làm bệnh chuyển nặng nhanh hơn nhiều. Các cảnh báo gần đây đều nhấn mạnh đây là chủng có độc lực cao, có thể liên quan tới các ca nặng và tử vong. Nói đơn giản: cùng là tay chân miệng nhưng có chủng chỉ gây nổi nốt, có chủng lại ảnh hưởng đến não, tim, phổi, và EV71 là kiểu nguy hiểm hơn.
4. Đừng chỉ nhìn vào nốt, hãy nhìn cả em bé
Rất nhiều ba mẹ đánh giá sai khi thấy nốt nhiều thì sợ, nốt ít lại yên tâm, trong khi mức độ nặng không nằm ở số lượng nốt. Điều cần theo dõi là con có còn sốt cao không, có nôn nhiều không, có giật mình không, có run tay chân không, có lừ đừ không và có thở mệt không. Nói ngắn gọn: đừng chỉ nhìn da, hãy nhìn cả thần kinh và hô hấp của con.
5. Có 3 nhóm dấu hiệu ba mẹ phải nhớ thật kỹ
Nhóm 1 – dấu hiệu cần theo dõi sát: sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ, sốt khó hạ, nôn hoặc nhợn ói nhiều, quấy khóc bất thường, nhất là về đêm.
Nhóm 2 – dấu hiệu thần kinh sớm: giật mình, chới với bất thường, giật mình cả khi đang thức, run tay chân, đi loạng choạng, yếu tay chân, ngủ gà, lơ mơ, phản ứng chậm. Đây là nhóm rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua.
Nhóm 3 – dấu hiệu nặng: thở nhanh, thở mệt, co kéo lồng ngực, tím tái, lừ đừ rõ, khó đánh thức, co giật, tiểu ít. Khi có các dấu hiệu này cần đưa trẻ đi viện ngay.
6. Vì sao nhiều bé đau miệng mà nhìn như “làm nũng”
Nhiều bé không khổ vì nốt ngoài da mà do loét miệng quá đau. Trẻ có thể không chịu ăn uống, chảy dãi nhiều, chỉ thích uống lạnh và quấy khóc khi nuốt. Vì vậy khi thấy con ngậm rồi nhè, quay mặt khi ăn, chỉ chịu đồ mát hoặc khóc dai dẳng, không nên vội nghĩ con khó tính mà cần nghĩ tới khả năng đau miệng.
7. Điều ba mẹ cần làm ở nhà
Nếu bé ở mức nhẹ và được theo dõi tại nhà, cần tập trung vào ba việc: giảm đau để con uống được bằng cách cho uống nước mát, sữa mát, oresol và tránh đồ chua, cay, nóng; cho ăn mềm, dễ nuốt như cháo nguội, sữa chua, soup nhẹ; và theo dõi sát từng ngày, không chỉ nhìn nốt mà phải quan sát sốt, nôn, giật mình, lừ đừ và nhịp thở.
8. Đừng tự dùng kháng sinh, và cũng đừng bôi thuốc linh tinh
Tay chân miệng là bệnh do virus nên kháng sinh không giúp khỏi nhanh hơn nếu không có bội nhiễm. Việc bôi thuốc lên nốt thường không cần thiết, có thể gây kích ứng hoặc làm khó quan sát tổn thương thật. Nói đơn giản: đừng để việc sốt ruột làm mình chăm con sai cách.
9. Tay chân miệng lây rất dễ
Bệnh lây qua tiếp xúc gần, dịch tiết, bề mặt nhiễm bẩn và phân. Vì vậy cần rửa tay cho trẻ, người chăm sóc cũng phải rửa tay kỹ, vệ sinh đồ chơi và bề mặt, cho trẻ nghỉ học khi bệnh và hạn chế tiếp xúc với trẻ khác.
10. Điều ba mẹ cần nhớ nhất
Tay chân miệng không chỉ là nổi nốt. Có những trường hợp từ nhẹ chuyển sang nặng rất nhanh với các biểu hiện như sốt cao kéo dài, nôn nhiều, giật mình, run tay chân, lừ đừ, đi không vững, thở mệt. Vì vậy, ba mẹ cần nhớ: không đánh giá bệnh chỉ qua số lượng nốt, luôn theo dõi toàn trạng của trẻ, không tự ý dùng thuốc và khi có dấu hiệu nặng cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
