Hướng dẫn sử dụng một số công cụ AAC dạng bảng
👉 Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong giao tiếp, khó khăn trong thể hiện nhu cầu của bản thân và hiểu hướng dẫn bằng lời nói. Phương pháp AAC cho trẻ tự kỷ được đánh giá có thể mang đến nhiều hiệu quả tích cực trong việc cải thiện khả năng giao tiếp và ngôn ngữ.
🎈 Vậy AAC là gì?
Phương pháp AAC (Augmentative Alternative Communication) hay còn được gọi là Phương pháp Giao tiếp tăng cường và thay thế được nghiên cứu nhằm mục đích cải thiện các kỹ năng thiếu hụt có hiệu quả trong lời nói, giao tiếp hay ngôn ngữ.
🍀 Ưu điểm:
Phương pháp AAC giúp trẻ có thể giao tiếp thông qua phương tiện giao tiếp không phải lời nói
AAC cũng rất đề cao tính chân thực, sinh động nên trẻ cũng có thể dễ dàng ghi nhớ, ghi nhớ lâu hơn đồng thời cũng có hứng thú học hơn
Tăng cường kỹ năng theo chuỗi, kỹ năng xã hội
AAC cũng giúp trẻ tăng khả năng hiểu ngôn ngữ và diễn đạt ngôn ngữ, giúp trẻ hiểu, thể hiện nhu cầu, mong muốn của bản thân
AAC không làm mất cơ hội giao tiếp bằng lời mà còn giúp trẻ phát triển giao tiếp, có thêm 1 công cụ để giao tiếp
⚡ Các loại công cụ AAC khác nhau phù hợp với trẻ tự kỷ bao gồm:
Hệ thống Giao tiếp Trao đổi bằng Hình ảnh (PECS, Frost và Bondy, 1994)
Ngôn ngữ Ký hiệu.
Bảng Giao tiếp Tương tác.
Thẻ Gợi ý Giao tiếp.
Sách Giao tiếp.
Các thiết bị hỗ trợ giao tiếp tạo ra giọng nói.
🌹 Hướng dẫn sử dụng một số loại bảng Giao tiếp Tương tác
Trong bài viết này chỉ hướng dẫn sử dụng công cụ loại bảng giao tiếp tương tác bao gồm: Bảng trước tiên, sau đó; bảng con học để; bảng lịch trình hoạt động; bảng quy trình hoạt động; bảng lựa chọn. Ngoài ra, còn có bảng chủ đề và bảng giao tiếp tranh(PECS), nếu ba mẹ quan tâm thì mình sẽ làm 1 bài hướng dẫn sử dụng 2 bảng này.
🌻 Bảng trước tiên, sau đó
Đây là loại bảng thích hợp dành cho các trẻ mới bắt đầu sử dụng AAC
Ô trước tiên:
Đây là hoạt động muốn con làm, là nhiệm vụ
Nên bắt đầu bằng những hoạt động dễ, hoạt động yêu thích, sau đó tăng dần độ khó và giảm độ yêu thích
Ô sau đó:
Đây là phần thưởng khi con đã hoàn thành nhiệm vụ
Là những hoạt động, đồ vật con yêu thích, tùy theo sở thích của từng trẻ
Lợi ích:
Giúp trẻ hiểu và ghi nhớ nhiệm vụ
Tăng sự kiên trì, nhẫn nại
Tạo động lực để trẻ hoàn thành nhiệm vụ
Các bước thực hiện
Đầu tiên sẽ đặt 2 hình ảnh nhiệm vụ và phần thưởng lên 1 tấm bảng
Tiếp theo, dùng lời nói, cử chỉ kết hợp với hình ảnh để giới thiệu bảng trước - sau
Hướng dẫn trẻ thực hiện nhiệm vụ
Thưởng phần thưởng ngay sau khi trẻ hoàn thành nhiệm vụ
Lưu ý:
Phần thưởng là thứ trẻ thích nhưng không phải quá cuồng vì dễ nảy sinh hành vi
Nên thưởng phần thưởng tương xứng với độ khó của nhiệm vụ
Lựa chọn nhiệm vụ phù hợp, trong khả năng trẻ có thể tiến tới để đạt được
Nên dùng những phần thưởng tiêu hao như đồ ăn
✨ Bảng con học để
Đây là bảng tích điểm quy đổi phần thưởng giúp tăng động lực và sự kiên trì của con
Cách thực hiện
Cho trẻ lựa chọn phần thưởng và hình tích điểm trẻ muốn (ngôi sao, trái tim,...)
Giới thiệu bảng cho trẻ, nhiệm vụ cần làm, cách tích điểm và nhận thưởng
Hướng dẫn trẻ thực hiện nhiệm vụ và dán tích điểm
Thưởng phần thưởng và khen ngợi khi trẻ hoàn thành nhiệm vụ
Cần tích hướng dẫn, củng cố phần thưởng, hỗ trợ khi con thực hiện nhiệm vụ
📆 Lịch trình hoạt động
Lợi ích
Thể hiện các hoạt động bằng hình ảnh giúp trẻ hiểu được cần làm gì, và điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Giúp trẻ giảm căng thẳng, lo lắng
Giúp tạo thói quen thực hiện các hoạt động hằng ngày, tăng tính độc lập và hoàn thành nhiệm vụ
Giúp hỗ trợ hành vi ứng xử: nghỉ giải lao, phần thưởng, hoạt động yêu thích để trẻ không bị cáu gắt và khó chịu
Lịch trình hoạt động có các loại như: Các bước trong 1 hoạt động, lịch hoạt động trong 1 tiết học, lịch hoạt động của một buổi, của cả ngày, của 1 tuần,....
🥕 Bảng quy trình hoạt động
Bảng quy trình hoạt động sử dụng chuỗi, các bước của hoạt động để dạy trẻ thực hiện các nhiệm vụ hằng ngày, các kỹ năng tự phục vụ hay các hoạt động có nhiều bước,...
Cách xây dựng quy trình hoạt động
Cần chia nhiệm vụ ra các bước nhỏ để trẻ dễ thực hiện
Dùng hình ảnh để minh họa các bước thực hiện
Dạy trẻ theo bảng quy trình đã chuẩn bị sẵn.Sử dụng các kỹ thuật gợi nhắc và phương pháp phù hợp với trẻ
Nên dạy theo quy trình cố định, giúp trẻ không bị bối rối và độc lập hơn khi thực hiện nhiệm vụ
Sắp xếp hoạt động thành các bước rõ ràng, có hình ảnh minh họa giúp trẻ thực hiện tốt hơn
Có các loại quy trình như: quy trình các kỹ năng tự phục vụ, các hoạt động (gấp quần áo,...), quy trình chế biến đồ ăn,...
🍓 Bảng lựa chọn
Thông báo cho trẻ những hoạt động, đồ vật trẻ được chọn
Phát triển kỹ năng thể hiện nhu cầu của trẻ
Giúp trẻ hiểu được tình huống, giảm sự lo lắng, hành vi có vấn đề
Cách thực hiện
Dán các biểu tượng vào bảng lựa chọn
Những lần đầu, hướng dẫn trẻ lựa chọn tranh trẻ thích, các lần sau khuyến khích trẻ chủ động lấy tranh và cho trẻ phần thưởng tương ứng
Giảm dần lượt nhắc để trẻ tăng tính chủ động
Chuyển dần sang sử dụng bảng lựa chọn với thêm nhiều đồ vật trẻ thích
Có thể hỗ trợ trẻ lựa chọn bằng cách chỉ tay, chạm vào biểu tượng, hướng mắt về biểu tượng, lấy biểu tượng
💖 Trên đây là một số loại bảng có thể giúp cho trẻ hiểu và ghi nhớ nhiệm vụ dễ dàng hơn, tăng động lực, tạo thói quen, phát triển kỹ năng giao tiếp và thể hiện nhu cầu. Bằng cách sử dụng hình ảnh trực quan và hệ thống phần thưởng rõ ràng, các bảng này giúp trẻ học hỏi và tham gia các hoạt động hàng ngày dễ dàng hơn.
💖 AAC giúp trẻ tự kỷ giao tiếp hiệu quả hơn, phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội. Sử dụng AAC còn mở ra cơ hội để trẻ hòa nhập cộng đồng và phát triển tiềm năng của bản thân.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo và KHÔNG nhằm mục đích thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc điều trị chuyên môn.
Nguồn ảnh và ý tưởng: Trung tâm học tập sớm Tâm An
