Viện Nghiên cứu Tâm lý và Phát triển Giáo dục Đặc biệt - Cầu Giấy là một địa chỉ được nhiều phụ huynh tìm hiểu khi cần tư vấn và can thiệp cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Viện được giới thiệu cung cấp dịch vụ giáo dục đặc biệt chất lượng cho trẻ, đồng thời tổ chức các lớp can thiệp theo nhóm đối tượng và mức độ hỗ trợ khác nhau. Ngoài ra, trong một bài phản ánh về lớp học đặc biệt, IPSE được nhắc tới với một mô hình lớp dành cho trẻ tăng động giảm chú ý, nhấn mạnh yếu tố rèn tư duy ngôn ngữ và trạng thái tĩnh – một phần rất quan trọng với nhóm trẻ khó tập trung và dễ bùng nổ cảm xúc.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Viện Nghiên cứu Tâm lý và Phát triển Giáo dục Đặc biệt (IPSE) hoạt động tại địa bàn quận Cầu Giấy, Hà Nội. Theo các thông tin công khai về đơn vị, viện đặt tại khu vực Nghĩa Đô, Cầu Giấy, thuận tiện cho phụ huynh ở các quận lân cận như Ba Đình, Tây Hồ, Đống Đa, Nam Từ Liêm… đưa con đi can thiệp đều đặn.
Điểm quan trọng với phụ huynh khi tìm trung tâm/viện can thiệp là: đơn vị đó có đang làm theo hướng “dạy theo cảm giác” hay có mô hình rõ ràng để theo sát tiến bộ. Với các đơn vị theo định hướng giáo dục đặc biệt, trẻ thường được tiếp cận theo 3 trụ cột: nhận diện nhu cầu – can thiệp theo mục tiêu – hỗ trợ gia đình đồng hành. Nói cách khác, thay vì chỉ tập trung vào việc “làm cho con biết nói nhanh”, mô hình can thiệp tốt sẽ ưu tiên xây nền tảng: trẻ tăng chú ý, tăng tương tác, hiểu lời tốt hơn, biết giao tiếp để đạt nhu cầu, từ đó ngôn ngữ và hành vi mới cải thiện bền vững.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Với trẻ đặc biệt, đặc biệt là trẻ thuộc phổ tự kỷ hoặc tăng động giảm chú ý, không gian học không đơn thuần là “phòng học đẹp”, mà là một môi trường giúp trẻ giảm xao nhãng, dễ dự đoán trình tự hoạt động và cảm thấy an toàn. Nhiều trẻ chậm nói hoặc tự kỷ khi mới đi can thiệp thường khó tách bố mẹ, dễ khóc, dễ chạy, hoặc phản ứng mạnh với tiếng ồn/đông người. Nếu môi trường không đủ cấu trúc, trẻ dễ rơi vào trạng thái quá tải giác quan, dẫn đến bùng nổ cảm xúc, từ đó việc học trở nên rất nặng nề cho cả trẻ và gia đình.
Ở các cơ sở giáo dục đặc biệt có tổ chức bài bản, không gian thường được thiết kế theo hướng: ít vật dụng thừa, học cụ được chọn lọc theo mục tiêu, có khu vực hoạt động rõ ràng và chuyển hoạt động có quy tắc. Nhờ vậy, trẻ dần hình thành kỹ năng “ngồi học – làm theo hướng dẫn – chuyển hoạt động – kết thúc hoạt động” một cách bình tĩnh hơn. Đây là kỹ năng nền cho mọi mục tiêu khác, bao gồm cả ngôn ngữ.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
Trong can thiệp cho trẻ đặc biệt, phương pháp đúng chỉ phát huy tác dụng khi có đúng người thực hiện: hiểu trẻ, kiên nhẫn, nhất quán và có khả năng điều chỉnh chiến lược dạy theo phản ứng của trẻ. Với trẻ tự kỷ, chậm nói hay tăng động, tiến bộ thường đến theo dạng “tích lũy”, nghĩa là có thể vài tuần đầu phụ huynh chưa thấy con nói nhiều hơn, nhưng lại thấy con bắt đầu nhìn vào mắt, bắt đầu chờ lượt, bắt đầu ít khóc khi vào lớp hoặc bắt đầu hiểu lời tốt hơn. Nếu giáo viên biết cách theo dõi những chỉ số nền này, gia đình sẽ giữ được niềm tin và duy trì can thiệp đều đặn.
Một giáo viên tại lớp tăng động giảm chú ý của IPSE được nhắc tới khi hướng dẫn một trẻ khoảng 5 tuổi, đồng thời chia sẻ rằng mỗi trẻ có cách hướng dẫn khác nhau, và nhóm trẻ khó ngồi yên, khó bình tĩnh cần thời gian lâu hơn để đi vào nhịp học. Đây là đặc điểm rất “thật” của can thiệp: không có con đường tắt, chỉ có cách tiếp cận phù hợp và sự nhất quán đủ dài.
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Nhiều gia đình tìm trung tâm vì con chậm nói và mong con “bật lời” thật nhanh. Nhưng trên thực tế, với nhiều trẻ chậm nói (đặc biệt là chậm nói kèm khó khăn tương tác), việc “dạy nói” chỉ là phần ngọn. Can thiệp sớm hiệu quả thường bắt đầu từ giao tiếp chức năng: trẻ biết yêu cầu, biết từ chối, biết gọi người lớn, biết trả lời đơn giản theo ngữ cảnh. Khi trẻ có giao tiếp chức năng, hành vi ăn vạ do không diễn đạt được nhu cầu thường giảm, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cũng dễ chịu hơn, và ngôn ngữ có nền để phát triển.
Với trẻ tự kỷ, can thiệp thường cần đi đồng thời ở nhiều mảng: tăng tương tác, tăng chú ý chung, tăng bắt chước, phát triển kỹ năng chơi, mở rộng hiểu lời và giảm hành vi cản trở học tập. Đặc biệt, kỹ năng “ngồi học” không thể ép nhanh. Trẻ cần được hướng dẫn qua các bước nhỏ: ngồi trong thời gian ngắn, được củng cố đúng cách, chuyển hoạt động có báo trước và được dạy thay thế hành vi khi khó chịu.
Với trẻ tăng động giảm chú ý, mục tiêu thường nhấn mạnh vào việc trẻ học cách lắng nghe, chờ lượt, hoàn thành nhiệm vụ đơn giản và tăng khả năng tự điều chỉnh. Việc lớp tăng động tại IPSE được mô tả tập trung vào tư duy ngôn ngữ và trạng thái tĩnh cho thấy hướng tiếp cận thiên về giúp trẻ “đi vào kỷ luật bên trong” thay vì chỉ làm cho trẻ bận rộn bằng hoạt động.
Viện Nghiên cứu Tâm lý và Phát triển Giáo dục Đặc biệt - Cầu Giấy là một lựa chọn đáng để đưa con tới tìm hiểu. Viện được nhắc tới trong bối cảnh có lớp dành cho trẻ tăng động giảm chú ý, tập trung vào tư duy ngôn ngữ và rèn trạng thái tĩnh, đồng thời có thông tin công khai về địa chỉ hoạt động tại khu vực Nghĩa Đô – Hoàng Sâm, Cầu Giấy.
