Trung tâm Tâm lý giáo dục Hải Đăng - Ba Đình là một địa chỉ được nhiều phụ huynh tìm hiểu khi cần dịch vụ đánh giá, can thiệp và trị liệu cho trẻ đặc biệt. Trung tâm đặt tại khu Yên Ninh – Trúc Bạch, thuận tiện di chuyển đối với các gia đình ở Ba Đình và các quận lân cận như Tây Hồ, Đống Đa, Cầu Giấy, Hoàn Kiếm. Với đặc thù can thiệp cần đều đặn, yếu tố “gần nhà, đi lại dễ” đôi khi quyết định việc gia đình có duy trì được hành trình dài hay không.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Trung tâm Tâm lý Giáo dục Hải Đăng được biết đến như một cơ sở cung cấp dịch vụ liên quan tới can thiệp và trị liệu cho trẻ có nhu cầu đặc biệt, đồng hành cùng gia đình trong quá trình giúp trẻ cải thiện ngôn ngữ, hành vi, kỹ năng học đường và khả năng hòa nhập. Điểm đáng chú ý ở những mô hình can thiệp bài bản là trung tâm không chỉ “nhận trẻ vào lớp”, mà thường tổ chức theo hướng có phân nhóm, có chương trình theo mức độ và có mục tiêu theo từng giai đoạn.
Trong thực tế, nhiều phụ huynh khi tìm tới trung tâm thường mang một mong muốn rất cụ thể: “con nói được”, “con bớt ăn vạ”, “con biết ngồi học”, “con đi học hòa nhập được”. Tuy nhiên, trẻ đặc biệt cần một lộ trình có nền tảng. Ví dụ, với trẻ chậm nói, trước khi “bật lời”, trẻ thường phải tăng chú ý chung, bắt chước, hiểu lời, giao tiếp chức năng. Với trẻ tăng động giảm chú ý, trước khi học kiến thức, trẻ cần tăng khả năng tự điều chỉnh, chờ lượt, hoàn thành nhiệm vụ ngắn và duy trì trạng thái bình tĩnh. Một trung tâm can thiệp uy tín thường giải thích được “tại sao phải đi theo thứ tự đó”, thay vì chỉ hứa hẹn kết quả nhanh.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Với trẻ tự kỷ, chậm nói hoặc tăng động, không gian học tập không cần phô trương, nhưng cần đúng cấu trúc và an toàn. Trẻ đặc biệt rất dễ bị quá tải giác quan, dễ xao nhãng và khó chuyển hoạt động. Vì vậy, môi trường học nên được tổ chức theo hướng giúp trẻ dự đoán được trình tự, giảm kích thích thừa và tăng khả năng tập trung vào tương tác với giáo viên.
Tại các mô hình can thiệp chuyên sâu như Hải Đăng, không gian thường có các khu vực phục vụ mục tiêu khác nhau: khu can thiệp cá nhân để “đánh nền”, khu hoạt động nhóm để rèn tương tác – kỹ năng lớp học, cùng các học cụ phù hợp cho can thiệp ngôn ngữ, hành vi và kỹ năng học đường. Điều phụ huynh nên quan sát khi tới tham quan là: lớp có “quá nhiều đồ” làm trẻ phân tán không; giáo viên có kiểm soát tốt việc trẻ chạy, trẻ bùng nổ không; và phòng học có tổ chức đủ rõ để trẻ hiểu “đang học – đang chơi – đang nghỉ” hay không.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
Trong can thiệp sớm, phương pháp quan trọng, nhưng người thực hiện còn quan trọng hơn. Trẻ đặc biệt tiến bộ nhờ sự nhất quán: cùng cách yêu cầu, cùng cách củng cố hành vi tốt, cùng cách hỗ trợ trẻ giao tiếp, lặp đi lặp lại trong đủ thời gian. Vì vậy, đội ngũ giáo viên/kỹ thuật viên cần có chuyên môn và đặc biệt cần có năng lực “đọc tín hiệu” của trẻ: trẻ đang quá tải hay đang chống đối, trẻ chưa hiểu hay trẻ cố tình né tránh, trẻ cần giảm trợ giúp hay cần tăng cấu trúc.
Một điểm phụ huynh nên ưu tiên khi đánh giá trung tâm là: giáo viên có báo mục tiêu rõ ràng không, có theo dõi tiến bộ không, và có hướng dẫn gia đình làm tại nhà không. Nhiều gia đình hay sốt ruột vì “đi học trung tâm mà về nhà con vẫn thế”. Thực tế, nếu phụ huynh không được hướng dẫn cách giao tiếp và luyện tập ở nhà, kỹ năng rất dễ “kẹt” trong phòng học. Ngược lại, nếu gia đình và trung tâm làm cùng một cách, tiến bộ thường nhanh hơn rõ rệt.
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Một hiểu lầm rất phổ biến là: chậm nói thì chỉ cần “dạy nói”. Nhưng với nhiều trẻ, đặc biệt là trẻ chậm nói kèm khó khăn tương tác, dạy nói mà thiếu nền tảng sẽ rất khó bền. Can thiệp sớm hiệu quả thường ưu tiên giao tiếp chức năng trước: trẻ biết yêu cầu, biết từ chối, biết gọi, biết trả lời đơn giản theo ngữ cảnh. Khi trẻ giao tiếp được để đạt nhu cầu, hành vi ăn vạ do “không diễn đạt được” thường giảm, gia đình cũng bớt căng thẳng, và ngôn ngữ có “đường” để phát triển.
Với trẻ tự kỷ, can thiệp thường đi đồng thời nhiều mảng: tăng tương tác, tăng chú ý chung, tăng bắt chước, phát triển kỹ năng chơi, mở rộng hiểu lời, dạy kỹ năng tự lập và giảm hành vi cản trở. Trẻ cần học “ngồi học” theo từng bước nhỏ, chứ không thể ép ngồi lâu ngay từ đầu. Vì vậy, các buổi can thiệp tốt thường được thiết kế theo nhịp ngắn – xen kẽ hoạt động – có củng cố phù hợp để trẻ duy trì hợp tác.
Với trẻ tăng động giảm chú ý, mục tiêu lại thiên về tăng khả năng tự điều chỉnh: biết chờ lượt, biết hoàn thành nhiệm vụ ngắn, biết dừng lại khi được nhắc và dần hình thành “trạng thái tĩnh” để học. Đây là nền tảng rất quan trọng để trẻ có thể học ở môi trường lớp đông và hòa nhập học đường.
Trung tâm Tâm lý giáo dục Hải Đăng - Ba Đình là một địa chỉ đáng để cân nhắc nhờ định hướng tập trung vào đánh giá – can thiệp – trị liệu cho trẻ đặc biệt và vị trí thuận tiện tại khu Yên Ninh – Trúc Bạch. Tuy nhiên, lựa chọn phù hợp nhất vẫn cần dựa trên trải nghiệm thực tế của gia đình: cách giáo viên tương tác với con, cách lớp xử lý hành vi, mục tiêu đặt ra có rõ ràng không và phụ huynh có được hướng dẫn phối hợp tại nhà không.
