Yêu cầu nhiều thêm những thông tin về trung tâm?
Khi con có dấu hiệu chậm nói, ít phản hồi khi được gọi tên, khó tập trung, khó làm theo hướng dẫn, hay bùng nổ cảm xúc hoặc gặp trở ngại trong giao tiếp – hòa nhập, điều ba mẹ cần không chỉ là một lớp học “kèm thêm”, mà là một lộ trình can thiệp bài bản: sàng lọc – đánh giá – xây mục tiêu – can thiệp theo kế hoạch – theo dõi tiến bộ – hướng dẫn gia đình đồng hành tại nhà. Tại Phú Thọ, Trung tâm Hy Vọng Tam Nông là một địa chỉ được phụ huynh tìm đến khi muốn con được hỗ trợ theo hướng can thiệp sớm và giáo dục hòa nhập, tập trung vào các nhóm khó khăn phát triển thường gặp ở trẻ nhỏ.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Trung tâm Hy Vọng Tam Nông là một cơ sở thuộc hệ thống Hy Vọng tại Phú Thọ, định hướng hỗ trợ can thiệp sớm và giáo dục hòa nhập cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Với đặc thù của can thiệp sớm, trung tâm thường tiếp nhận những trường hợp trẻ cần hỗ trợ về phát triển ngôn ngữ – giao tiếp (chậm nói, rối loạn ngôn ngữ), tương tác xã hội (đặc điểm phổ tự kỷ), chú ý – hành vi (tăng động giảm chú ý), cùng các khó khăn về kỹ năng học đường và kỹ năng tự lập phù hợp theo độ tuổi.
Điểm quan trọng khi đánh giá một trung tâm can thiệp sớm nằm ở việc trung tâm có “đi đúng quy trình” hay không. Với định hướng hệ thống, Hy Vọng nhấn mạnh bước đánh giá đầu vào để nhận diện điểm mạnh – điểm cần hỗ trợ của trẻ, từ đó xây kế hoạch can thiệp cá nhân hóa. Thực tế, với trẻ đặc biệt, “đúng mục tiêu” luôn quan trọng hơn “học thật nhiều”: có bé cần ưu tiên hiểu lời và giao tiếp chức năng trước; có bé cần điều chỉnh chú ý – hành vi để có thể ngồi học; có bé cần nền tảng tiền học đường để sẵn sàng vào lớp hòa nhập.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Với trẻ có nhu cầu đặc biệt, cơ sở vật chất không cần phô trương, nhưng phải đúng công năng can thiệp. Một môi trường can thiệp tốt thường hội tụ 4 yếu tố: an toàn, ít nhiễu, có cấu trúc rõ ràng và có học liệu phù hợp mục tiêu.
Trước hết là không gian can thiệp cá nhân (1:1). Đây gần như là “xương sống” của can thiệp sớm, nhất là với trẻ chậm nói, trẻ có đặc điểm phổ tự kỷ hoặc trẻ tăng động khó tập trung. Phòng 1:1 tốt giúp trẻ dễ hợp tác hơn vì giảm xao nhãng, đồng thời giúp giáo viên theo sát phản ứng của trẻ để điều chỉnh chiến lược ngay trong buổi học. Khi trẻ tiến bộ và có nền nếp tốt hơn, trung tâm có thể mở rộng sang hình thức học nhóm nhỏ để luyện kỹ năng xã hội và hòa nhập.
Tiếp theo là khu hoạt động hỗ trợ vận động – trải nghiệm. Nhiều trẻ gặp khó khăn điều hòa cảm giác hoặc khó khăn chú ý sẽ cải thiện rõ khi được xen kẽ hoạt động vận động phù hợp. Hoạt động vận động không chỉ để “xả năng lượng”, mà còn để dạy trẻ chờ lượt, làm theo hướng dẫn, bắt chước, phối hợp tay – mắt và kiểm soát cơ thể. Trên các nội dung hoạt động được giới thiệu, Hy Vọng cũng thể hiện việc tổ chức các hoạt động thực hành đơn giản theo hướng phát triển kỹ năng như chăm sóc cây xanh, hoạt động tạo hình, phân loại màu sắc… Đây là dạng hoạt động thường được dùng để xây nền chú ý, nhận thức và khả năng làm việc theo nhiệm vụ.
Yếu tố thứ ba là hệ thống học liệu chuyên biệt. Với can thiệp sớm, học liệu không phải “đồ chơi cho vui”, mà là công cụ tạo kỹ năng: thẻ hình, đồ vật thật, giáo cụ vận động tinh, học cụ ngôn ngữ, đồ dùng kỹ năng sống, học liệu tiền học đường… Khi học liệu được sắp xếp khoa học, trẻ thường hợp tác tốt hơn và tiến bộ cũng đo được rõ hơn.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
Trong can thiệp sớm, chất lượng “nằm ở người dạy” nhiều hơn bất kỳ yếu tố nào khác. Theo định hướng được giới thiệu trong hệ thống Hy Vọng, đội ngũ giáo viên/can thiệp viên được nhấn mạnh ở 3 điểm: chuyên môn, kinh nghiệm thực hành và sự tận tâm đồng hành.
Về chuyên môn, hệ thống Hy Vọng giới thiệu đội ngũ được đào tạo từ các ngành liên quan như giáo dục đặc biệt, tâm lý học, giáo dục tiểu học – mầm non, công tác xã hội, cùng các hướng tiếp cận hỗ trợ như âm nhạc trị liệu… Cấu trúc đội ngũ đa chuyên ngành là lợi thế, vì trẻ đặc biệt hiếm khi chỉ gặp một vấn đề đơn lẻ.
Về cách làm việc, ba mẹ có thể đánh giá độ “chuyên nghiệp” của đội ngũ bằng những điều rất thực tế: giáo viên có giải thích rõ tình trạng của con theo ngôn ngữ dễ hiểu không; mục tiêu can thiệp có đo được không; có kế hoạch phối hợp tại nhà không; và trung tâm có cập nhật tiến độ theo từng giai đoạn không. Với mô hình hệ thống,
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Điều ba mẹ quan tâm nhất thường là: “Con sẽ học gì, bao lâu có tiến bộ, và tiến bộ được đo bằng gì?” Với can thiệp sớm, câu trả lời đúng không nằm ở một “giáo trình cố định”, mà nằm ở quy trình cá nhân hóa theo kết quả đánh giá. Theo mô tả trong hệ thống Hy Vọng, chương trình can thiệp được thiết kế theo tuần, bám sát đánh giá ban đầu và mục tiêu phát triển cụ thể của từng trẻ; đồng thời có đánh giá định kỳ để điều chỉnh kế hoạch.
Về nội dung can thiệp, mục tiêu thường xoay quanh 4 nhóm kỹ năng lớn.
Nhóm thứ nhất là giao tiếp – ngôn ngữ. Đây là mục tiêu trung tâm với trẻ chậm nói hoặc trẻ có khó khăn giao tiếp. Can thiệp hiệu quả thường bắt đầu từ giao tiếp chức năng: tăng hiểu lời, tăng chủ động yêu cầu (biết xin, biết từ chối, biết trả lời đơn giản), tăng bắt chước âm – từ – câu phù hợp mức phát triển. Khi trẻ có công cụ giao tiếp, hành vi ăn vạ do “không nói được” thường giảm rõ.
Nhóm thứ hai là tương tác xã hội và cảm xúc. Trẻ có đặc điểm phổ tự kỷ hoặc trẻ khó hòa nhập thường cần luyện kỹ năng chơi chung, chờ lượt, nhìn – đáp lại, chia sẻ chú ý và tuân thủ trong hoạt động nhóm nhỏ. Các hoạt động trải nghiệm, tạo hình, chăm sóc cây xanh… nếu được thiết kế đúng mục tiêu, sẽ là “bối cảnh thật” để trẻ luyện tương tác, thay vì chỉ luyện trong phòng học khô cứng.
Nhóm thứ ba là chú ý – hành vi. Nhiều trẻ không phải “không biết”, mà là “không ngồi được để học”. Can thiệp chú ý – hành vi giúp trẻ tăng thời gian tập trung, tăng hợp tác, giảm hành vi gây nhiễu và dạy kỹ năng thay thế (biết xin giúp đỡ, biết nghỉ đúng cách…). Khi nền tảng này tốt lên, trẻ học ngôn ngữ và học kỹ năng nhanh hơn nhiều.
Trung tâm Hy Vọng Tam Nông là lựa chọn đáng cân nhắc cho các gia đình tại Tam Nông và khu vực lân cận khi cần địa chỉ hỗ trợ can thiệp sớm và giáo dục hòa nhập cho trẻ có nhu cầu đặc biệt. Điểm mạnh của định hướng hệ thống là chú trọng đánh giá đầu vào, xây kế hoạch can thiệp cá nhân hóa theo mục tiêu rõ ràng, có hoạt động đa dạng để phát triển ngôn ngữ – tương tác – chú ý – kỹ năng học đường, đồng thời nhấn mạnh vai trò đồng hành của phụ huynh qua hướng dẫn và hỗ trợ tại nhà.
