Khi con có dấu hiệu chậm nói, khó giao tiếp, ít tương tác mắt, tăng động khó ngồi yên, hoặc gặp trở ngại trong học tập và sinh hoạt hằng ngày, điều ba mẹ cần thường không phải là “học thêm kỹ năng” theo kiểu chung chung, mà là một lộ trình đúng: sàng lọc – đánh giá – xác định mục tiêu ưu tiên – can thiệp phù hợp – theo dõi tiến bộ – phối hợp gia đình. Với trẻ khuyết tật hoặc trẻ có nhu cầu đặc biệt, việc can thiệp đúng từ sớm không chỉ giúp con tiến bộ về ngôn ngữ, hành vi và kỹ năng tự lập, mà còn mở rộng cơ hội hòa nhập cộng đồng theo từng giai đoạn phát triển. Trung tâm Hỗ trợ và phát triển giáo dục hòa nhập Tâm Việt - Quảng Ngãi là một địa chỉ được nhiều phụ huynh biết tới nhờ định hướng hoạt động vì cộng đồng, chú trọng can thiệp sớm và nuôi dạy trẻ khuyết tật với mô hình bài bản.
Tổng quan về trung tâm và định hướng giáo dục
Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển giáo dục hòa nhập Tâm Việt được giới thiệu là một tổ chức hoạt động theo định hướng phi lợi nhuận, gắn với mục tiêu an sinh xã hội và hỗ trợ chăm sóc – nuôi dưỡng – giáo dục cho trẻ khuyết tật tại địa phương. Trung tâm triển khai các nội dung hỗ trợ khá toàn diện: can thiệp sớm, phục hồi chức năng, giáo dục tiền học đường, dạy văn hóa, đồng thời có nội dung hướng nghiệp – dạy nghề phù hợp với khả năng của trẻ theo độ tuổi và mức độ khó khăn.
Về đối tượng hỗ trợ, trung tâm tiếp nhận đa dạng dạng tật và khó khăn phát triển. Trong các thông tin tuyển sinh và hoạt động, nhóm trẻ được nhắc đến gồm: chậm nói, rối loạn ngôn ngữ, tự kỷ, tăng động giảm chú ý, khiếm thính (nghe – nói), khiếm thị, Down, chậm phát triển trí tuệ và các khó khăn học tập khác. Điều này cho thấy trung tâm không “đóng khung” vào một nhóm duy nhất, mà xây mô hình hỗ trợ cho nhiều nhu cầu khác nhau, miễn là trẻ cần can thiệp và giáo dục đặc thù để tiến bộ.
Môi trường học tập an toàn, gần gũi với trẻ
Với trẻ có nhu cầu đặc biệt, không gian can thiệp cần đạt tiêu chí an toàn, hạn chế nhiễu, có cấu trúc rõ ràng và có phòng chức năng phù hợp. Trẻ tự kỷ hoặc rối loạn cảm giác thường rất nhạy với tiếng ồn, ánh sáng và sự lộn xộn; trẻ tăng động dễ phân tán nếu phòng học quá nhiều vật kích thích; trẻ khiếm thính hoặc rối loạn ngôn ngữ cần môi trường giúp con tập trung vào giao tiếp và nhiệm vụ. Vì vậy, một trung tâm làm tốt thường không cố “trang trí thật nhiều”, mà tổ chức không gian theo hướng hỗ trợ mục tiêu trị liệu và giáo dục.
Tâm Việt có thông tin về việc hoàn thiện cơ sở vật chất theo từng giai đoạn đầu tư. Sau các giai đoạn, trung tâm được nhắc đến với hệ thống gồm hai dãy nhà, kèm nhiều phòng chức năng phục vụ can thiệp và học tập. Các phòng chức năng nổi bật được đề cập gồm phòng học, phòng trị liệu, phòng âm nhạc, phòng vận động, phòng nghệ thuật, thư viện, khu nhà ăn – bếp và hội trường. Đây là cấu trúc khá đầy đủ cho mô hình chăm sóc – giáo dục – phục hồi chức năng, bởi trẻ khuyết tật thường cần vừa can thiệp cá nhân, vừa học theo nhóm nhỏ, vừa có hoạt động vận động – nghệ thuật để phát triển toàn diện và ổn định cảm xúc.
Giáo viên thấu hiểu tâm lý, tận tâm từng giai đoạn phát triển
Trong lĩnh vực can thiệp sớm và giáo dục đặc biệt, đội ngũ là yếu tố quyết định. Một cơ sở có phòng học đẹp nhưng đội ngũ thiếu kỹ thuật vẫn khó tạo tiến bộ bền vững. Ngược lại, đội ngũ tốt có thể giúp trẻ thay đổi rõ rệt ngay cả khi điều kiện không quá “hoành tráng”, miễn là môi trường phù hợp và mục tiêu đúng.
Tâm Việt được nhắc đến với đội ngũ giáo viên, nhân viên có chuyên môn và có chứng chỉ giáo dục đặc biệt. Số lượng nhân sự được đề cập ở một thời điểm là khoảng 25 giáo viên, nhân viên. Đây là thông tin đáng chú ý vì mô hình can thiệp sớm và nuôi dạy trẻ khuyết tật thường cần tỷ lệ nhân sự phù hợp để có thể triển khai can thiệp cá nhân, lớp bán trú, hỗ trợ phục hồi chức năng và các hoạt động trị liệu – kỹ năng.
Phương pháp dạy phù hợp với từng trẻ
Trẻ khuyết tật và trẻ có nhu cầu đặc biệt thường không thiếu “sự cố gắng”, mà thiếu công cụ phù hợp để giao tiếp và hòa nhập. Vì vậy, can thiệp hiệu quả thường bắt đầu bằng việc xây nền tảng: tăng khả năng hiểu lời, tăng giao tiếp chức năng, tăng chú ý và hợp tác, giảm hành vi cản trở học tập, rồi mới mở rộng sang kỹ năng học đường và kỹ năng xã hội.
Với nhóm chậm nói và rối loạn ngôn ngữ, mục tiêu thường ưu tiên là hiểu lời và giao tiếp chức năng. Trẻ cần biết yêu cầu, biết từ chối, biết gọi người lớn, biết trả lời câu đơn giản và biết diễn đạt nhu cầu theo cách phù hợp. Khi trẻ giao tiếp được nhu cầu, nhiều hành vi bùng nổ do “không nói được” thường giảm rõ. Khi đó, việc dạy từ vựng, câu và phát âm mới phát huy hiệu quả.
Với nhóm tự kỷ, nền tảng quan trọng là tăng tương tác xã hội và vòng giao tiếp, tăng chú ý chung, tăng khả năng bắt chước và hợp tác nhiệm vụ, đồng thời xây kỹ năng tự lập và kỹ năng sống để hòa nhập. Can thiệp tốt thường kết hợp hoạt động trực quan, sinh động, chia nhỏ nhiệm vụ để trẻ dễ tiếp nhận và tạo động lực học tập. Với trẻ tự kỷ, một thay đổi nhỏ như con biết nhìn khi gọi tên, biết chờ lượt 10 giây, biết đưa đồ khi được yêu cầu, hoặc biết xin giúp đỡ thay vì la hét… đều là bước tiến rất lớn vì nó mở đường cho những kỹ năng cao hơn.
Trung tâm Hỗ trợ và phát triển giáo dục hòa nhập Tâm Việt - Quảng Ngãi là một lựa chọn đáng cân nhắc nhờ định hướng hoạt động vì cộng đồng, tiếp nhận đa dạng nhu cầu đặc biệt và triển khai song song bán trú với can thiệp cá nhân. Trung tâm được nhắc đến với hệ thống phòng chức năng khá đầy đủ như trị liệu, âm nhạc, vận động, nghệ thuật, thư viện, khu ăn và hội trường, cùng đội ngũ giáo viên, nhân viên có chuyên môn và chứng chỉ giáo dục đặc biệt.
