Có những giai đoạn làm ba mẹ mệt không phải vì con “khó”, mà vì mình không biết phải bắt đầu từ đâu. Con chậm nói, ít tương tác, hay bùng nổ khi bị yêu cầu, khó tập trung, khó ngồi vào hoạt động… Ba mẹ đưa con đi học chỗ này chỗ kia, nghe rất nhiều lời khuyên, nhưng càng nghe càng rối: nên can thiệp 1:1 hay cho con vào lớp nhóm? Con cần ngôn ngữ trước hay cần chú ý trước? Tại sao ở trung tâm con hợp tác mà về nhà lại “tan ca”?
Trong những lúc như vậy, một trung tâm tốt không chỉ “dạy con”, mà còn giúp ba mẹ nhìn rõ vấn đề theo hướng có lộ trình: đánh giá được mức hiện tại, đặt mục tiêu theo tuần/tháng, theo dõi tiến bộ bằng những dấu hiệu quan sát được và hướng dẫn gia đình luyện ở nhà để không bị đứt mạch. Ở Đà Nẵng, khu vực Hải Châu, Trung Tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Chiếc Lá là một địa chỉ được nhắc đến khá nhiều theo đúng nhu cầu ấy.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Chiếc Lá định hướng là trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, tập trung vào nhóm trẻ có nhu cầu đặc biệt hoặc cần hỗ trợ phát triển (thường gặp như chậm nói, khó giao tiếp – tương tác, khó chú ý, khó theo nề nếp, dễ bùng nổ cảm xúc, nghi ngờ tự kỷ/ADHD…). Thay vì tiếp cận theo kiểu “lớp học thêm”, mô hình hòa nhập và can thiệp sớm thường đi theo logic: xây nền – tăng khả năng tham gia – mở rộng kỹ năng. Nền ở đây là nền chú ý, nền tương tác hai chiều, nền giao tiếp chức năng và nền tự điều chỉnh hành vi. Khi nền đủ vững, trẻ mới thật sự học được trong môi trường lớp đông và hòa nhập bền.
Một điểm khiến nhiều phụ huynh dễ có niềm tin khi theo dõi Chiếc Lá là trung tâm chia sẻ khá đều các hoạt động theo lớp và theo buổi, giúp phụ huynh thấy được “con đang được rèn kỹ năng gì” chứ không chỉ nghe báo cáo chung chung. Các nội dung cũng cho thấy Chiếc Lá quan tâm đến việc phối hợp cùng gia đình, nhấn mạnh vai trò đồng hành của ba mẹ trong tiến bộ của trẻ.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Rất nhiều phụ huynh lần đầu đi tìm trung tâm hay bị hút bởi cơ sở vật chất nhìn “xịn”. Nhưng với trẻ đặc biệt, thứ làm nên hiệu quả lại là những điều trông có vẻ nhỏ: phòng có ít nhiễu không, nhịp hoạt động có rõ cấu trúc không, và trẻ có nhiều cơ hội thao tác – tương tác không.
Trẻ trong phổ tự kỷ hoặc trẻ tăng động giảm chú ý thường nhạy với kích thích giác quan. Một phòng học quá nhiều đồ bày ra, quá nhiều màu, âm thanh ồn, người ra vào liên tục… có thể khiến trẻ bị quá tải. Khi quá tải, trẻ sẽ chạy vòng, la hét, chống đối, hoặc “đóng băng” không hợp tác. Ngược lại, một không gian được tổ chức tốt thường chia khu vực rõ ràng, đồ dùng vừa đủ, giúp trẻ hiểu “mình đến đây để làm gì”, giảm hoang mang khi chuyển hoạt động.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
rong can thiệp sớm và giáo dục hòa nhập, giáo viên không chỉ “dạy”. Họ vừa quan sát hành vi, vừa phân tích nguyên nhân, vừa điều chỉnh cách tiếp cận theo từng phản ứng nhỏ của trẻ. Cùng một bé chậm nói: có người hỏi dồn dập khiến trẻ căng thẳng; có người tạo tình huống để trẻ phải giao tiếp một cách tự nhiên. Cùng một bé tăng động: có người cố giữ ngồi yên dẫn đến bùng nổ; có người chia nhiệm vụ thành đoạn ngắn, xen chuyển động để trẻ hợp tác.
Chiếc Lá thể hiện khá rõ tinh thần “đồng hành cùng gia đình” trong các nội dung chia sẻ. Đây là một chỉ dấu quan trọng vì trẻ tiến bộ không chỉ nhờ 60–90 phút ở trung tâm, mà nhờ cách gia đình tương tác trong 24 giờ mỗi ngày. Khi giáo viên hướng dẫn được phụ huynh cách luyện tại nhà, hiệu quả thường nhanh và bền hơn, vì kỹ năng được “lặp lại đúng cách” trong đời sống thật.
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Giao tiếp và ngôn ngữ: ưu tiên giao tiếp có chức năng, không chỉ là phát âm
Một phần lớn trẻ chậm nói không phải “không biết nói”, mà là trẻ chưa thấy “nói có ích”, hoặc chưa có nền chú ý – hiểu lời để tiếp nhận ngôn ngữ. Vì vậy can thiệp hiệu quả thường tập trung vào việc tạo cơ hội giao tiếp: muốn đồ chơi thì phải xin, muốn được giúp thì phải gọi, muốn tiếp tục trò chơi thì phải phản hồi. Khi trẻ hiểu giao tiếp giúp đạt mục tiêu, trẻ sẽ chủ động hơn và từ đó ngôn ngữ bật lên nhanh hơn.
Việc Chiếc Lá chia sẻ về AAC cho thấy trung tâm có tiếp cận theo hướng hiện đại: với một số trẻ, dùng công cụ hỗ trợ giao tiếp giúp trẻ giảm hành vi bùng nổ (do không diễn đạt được), tăng khả năng yêu cầu, và từ đó mở đường cho lời nói phát triển. AAC không phải là “thay thế” lời nói mãi mãi; với nhiều trẻ, nó là cây cầu giúp giao tiếp xuất hiện sớm hơn, giảm ức chế và tăng tương tác.
Kỹ năng học tập nền và nề nếp: giúp trẻ “tham gia được” trước khi “học được”
Rất nhiều trẻ hòa nhập khó không phải vì thiếu kiến thức, mà vì thiếu nền học tập: không ngồi được, không nghe được hướng dẫn, không làm theo 1–2 bước, không chuyển hoạt động mượt, hay bùng nổ khi bị yêu cầu. Lớp nhóm và các hoạt động theo trình tự (làm sản phẩm, hoạt động theo chủ đề) thường là cách tốt để trẻ luyện nề nếp một cách tự nhiên: trẻ học cách chờ lượt, học cách làm theo bước, học cách hoàn thành nhiệm vụ.
Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập Chiếc Lá - Hải Châu là nơi đáng để bạn đưa vào danh sách khảo sát trực tiếp. Trung tâm có địa chỉ rõ ràng tại khu Hòa Cường Bắc, có kênh liên hệ công khai, và thể hiện định hướng vừa can thiệp vừa đồng hành cùng gia đình thông qua hoạt động và chia sẻ chuyên môn.
