Trong những năm gần đây, số lượng trẻ gặp khó khăn về phát triển như chậm nói, rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý hay chậm phát triển ngày càng được phụ huynh quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, việc nhận biết sớm mới chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là lựa chọn được một trung tâm can thiệp phù hợp, có phương pháp đúng và đồng hành lâu dài cùng gia đình. Trung tâm Can thiệp và Trị liệu Hướng Dương - Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa chỉ được nhiều phụ huynh tìm hiểu khi con có nhu cầu can thiệp sớm và trị liệu chuyên sâu.
Giới thiệu chung về Trung tâm
Trung tâm Hướng Dương được định hướng là đơn vị chuyên tư vấn, đánh giá và can thiệp cho trẻ có khó khăn về phát triển, đặc biệt là các nhóm trẻ chậm nói, rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý và chậm phát triển. Thay vì áp dụng một chương trình chung cho tất cả trẻ, trung tâm tập trung vào việc lượng giá ban đầu để xác định chính xác mức độ phát triển hiện tại, từ đó xây dựng lộ trình can thiệp cá nhân hóa theo từng giai đoạn.
Hướng Dương hiện có nhiều cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh như khu vực Gò Vấp, Tân Bình, Quận 12 và Hóc Môn. Việc có nhiều cơ sở giúp phụ huynh dễ dàng lựa chọn địa điểm gần nhà, giảm áp lực di chuyển và duy trì lịch can thiệp đều đặn cho trẻ. Với can thiệp sớm, tính liên tục đóng vai trò rất quan trọng, bởi kỹ năng của trẻ cần được luyện tập lặp lại đủ lâu để hình thành và duy trì bền vững.
Không gian học tập và cơ sở vật chất an toàn, thân thiện
Đối với trẻ đặc biệt, không gian học tập không cần quá cầu kỳ hay nhiều đồ chơi, mà quan trọng nhất là phải có cấu trúc rõ ràng, an toàn và giảm tối đa các kích thích gây xao nhãng. Nhiều trẻ tự kỷ hoặc tăng động giảm chú ý rất nhạy cảm với tiếng ồn, ánh sáng mạnh hoặc môi trường bừa bộn, khiến trẻ dễ quá tải và khó hợp tác trong quá trình học.
Trung tâm Hướng Dương chú trọng xây dựng môi trường học tập thân thiện, ổn định và phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ. Không gian can thiệp thường được tổ chức theo từng mục tiêu rõ ràng, bao gồm khu can thiệp cá nhân để xây nền kỹ năng, khu hoạt động chơi có chủ đích nhằm tăng tương tác và giao tiếp, cùng các khu sinh hoạt nhóm nhỏ giúp trẻ luyện kỹ năng xã hội và kỹ năng lớp học.
Một yếu tố quan trọng khác là cách trung tâm sử dụng không gian và học cụ. Học cụ không chỉ để trẻ chơi, mà được lựa chọn và sử dụng nhằm phục vụ mục tiêu trị liệu như tăng chú ý, bắt chước, vận động tinh, giao tiếp chức năng và khả năng làm theo hướng dẫn. Phụ huynh khi tham quan trung tâm nên quan sát cách giáo viên tổ chức hoạt động và chuyển nhịp buổi học, bởi đây là yếu tố phản ánh rõ chất lượng can thiệp thực tế.
Đội ngũ giáo viên thấu hiểu, giàu kinh nghiệm
Trong lĩnh vực can thiệp sớm, đội ngũ giáo viên và chuyên viên chính là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài. Trẻ đặc biệt không tiến bộ nhờ những buổi học rời rạc, mà nhờ sự lặp lại có chiến lược và nhất quán trong cách dạy. Giáo viên cần hiểu rõ phát triển trẻ, biết chia nhỏ kỹ năng, lựa chọn mức yêu cầu phù hợp và điều chỉnh linh hoạt theo phản ứng của từng trẻ.
Một điểm quan trọng mà phụ huynh nên quan sát khi làm việc với giáo viên là cách mô tả tiến bộ của trẻ. Can thiệp hiệu quả thường được thể hiện qua các hành vi cụ thể như trẻ tăng khả năng nhìn khi được gọi tên, chủ động giao tiếp nhiều hơn, làm theo hướng dẫn tốt hơn hoặc giảm các hành vi bùng nổ. Những thay đổi này chính là nền tảng để ngôn ngữ và kỹ năng hòa nhập phát triển ở giai đoạn tiếp theo.
Phương pháp giảng dạy tiến bộ
Một sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là cho rằng can thiệp sớm chỉ đơn giản là dạy trẻ nói. Thực tế, với phần lớn trẻ chậm nói hoặc tự kỷ, vấn đề không nằm ở việc thiếu từ vựng mà nằm ở nền tảng giao tiếp, chú ý và tương tác. Vì vậy, can thiệp hiệu quả thường bắt đầu từ giao tiếp chức năng, giúp trẻ biết yêu cầu, từ chối, gọi người lớn và phản hồi trong các tình huống quen thuộc.
- Đối với trẻ tự kỷ, can thiệp cần được triển khai đồng thời ở nhiều mảng như tăng tương tác mắt, chú ý chung, kỹ năng chơi, hiểu lời, bắt chước và giảm các hành vi lặp lại gây cản trở học tập. Nhiều trẻ trước khi bật ngôn ngữ sẽ có giai đoạn tiến bộ rõ rệt về hợp tác và ổn định cảm xúc, đây là tín hiệu tích cực cho thấy trẻ đang sẵn sàng tiếp nhận kỹ năng cao hơn.
- Với trẻ tăng động giảm chú ý, trọng tâm can thiệp thường là khả năng tự điều chỉnh, bao gồm chờ lượt, hoàn thành nhiệm vụ ngắn và duy trì trạng thái bình tĩnh đủ để học. Khi nền tự điều chỉnh được xây dựng tốt, trẻ sẽ dễ hòa nhập hơn với môi trường lớp học đông và giảm dần các hành vi xung động.
Trung tâm Can thiệp và Trị liệu Hướng Dương - Thành phố Hồ Chí Minh là một lựa chọn đáng cân nhắc cho phụ huynh tại TP. Hồ Chí Minh khi con có dấu hiệu chậm nói, rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý hoặc chậm phát triển và cần được can thiệp sớm. Với định hướng lượng giá và can thiệp cá nhân hóa, hệ thống cơ sở thuận tiện cùng đội ngũ chuyên môn được đào tạo bài bản, trung tâm đáp ứng nhiều tiêu chí quan trọng trong giáo dục đặc biệt hiện nay.
