Tại khu vực Mạo Khê – Đông Triều (Quảng Ninh), mô hình can thiệp sớm tại nhà đang được nhiều gia đình ưu tiên vì tính linh hoạt, giảm áp lực cho trẻ và giúp ba mẹ theo sát tiến bộ từng ngày. Trong đó, Can Thiệp Sớm Tại Nhà Cho Trẻ Chậm Nói Tự Kỷ Mạo Khê Đông Triều là một địa chỉ được nhiều phụ huynh địa phương biết tới nhờ định hướng tập trung vào nhóm trẻ gặp khó khăn về ngôn ngữ – giao tiếp – hành vi, đồng thời có hoạt động tư vấn và hỗ trợ theo ca phù hợp với lịch sinh hoạt của gia đình.
Tổng quan về trung tâm và định hướng giáo dục
Điểm nổi bật của mô hình can thiệp sớm tại nhà là trẻ không phải “đến lớp để học cho đủ giờ”, mà được thiết kế mục tiêu dựa trên khó khăn thực tế của con trong đời sống. Trung tâm nhận hỗ trợ các nhóm trẻ thường gặp ở giai đoạn mầm non như: trẻ chậm nói, trẻ rối loạn phổ tự kỷ, trẻ tăng động giảm chú ý, trẻ chậm phát triển, cùng một số khó khăn liên quan đến hành vi – chú ý – tương tác xã hội.
Với nhiều gia đình, nỗi lo lớn nhất là “không biết con đang ở mức nào” và “bắt đầu từ đâu”. Thực tế, can thiệp sớm hiệu quả thường bắt đầu bằng việc nhìn rõ ba điểm: con đang thiếu kỹ năng gì (ngôn ngữ, giao tiếp, chú ý, bắt chước, tự lập…), nguyên nhân chính đang “kẹt” ở đâu (thiếu nền tảng tiền lời nói, khó hòa nhập cảm giác, hành vi bùng nổ…), và mục tiêu 4–8 tuần đầu nên là gì để con có tiến bộ đo được. Mô hình can thiệp tại nhà giúp quá trình này sát thực tế hơn, vì giáo viên quan sát được bối cảnh sống, thói quen sinh hoạt và cách gia đình tương tác với con.
Môi trường học tập an toàn, gần gũi với trẻ
Nhiều ba mẹ nghĩ “không gian can thiệp” phải là phòng học đầy đủ học cụ. Nhưng với trẻ chậm nói và tự kỷ, điều quan trọng hơn là một môi trường ít xao nhãng và được thiết kế có mục tiêu. Can thiệp tại nhà thường tận dụng chính góc sinh hoạt quen thuộc của con: bàn ăn, khu chơi, góc đọc sách, khu vệ sinh… để dạy con những kỹ năng dùng được ngay trong đời sống.
Nếu ba mẹ chọn hình thức học tại cơ sở/lớp, một môi trường phù hợp cho trẻ đặc biệt thường cần sự tối giản và rõ ràng: khu vực hoạt động tách bạch, ít kích thích thừa, có góc học tập có cấu trúc, và có các hoạt động vừa sức để trẻ duy trì chú ý. Trẻ càng dễ “bùng nổ” khi quá tải, thì môi trường càng cần ổn định, nhất quán, và có lịch trình rõ ràng để con cảm thấy an toàn.
Giáo viên thấu hiểu tâm lý, tận tâm từng giai đoạn phát triển
Với trẻ đặc biệt, tiến bộ bền vững hiếm khi đến từ “một buổi học tốt”, mà đến từ sự lặp lại đúng cách trong sinh hoạt hằng ngày. Vì vậy, can thiệp tại nhà có lợi thế lớn: ba mẹ được nhìn thấy cách giáo viên tạo tình huống giao tiếp, cách củng cố hành vi tốt, cách xử lý khi con không hợp tác, và cách điều chỉnh để con không bị quá tải.
Một giáo viên can thiệp tốt thường không chỉ “dạy con”, mà còn giúp ba mẹ hiểu: con đang cần gì, mục tiêu tuần này là gì, ở nhà nên luyện ra sao để không biến thành “ép học”, và làm thế nào để con hợp tác vui vẻ. Khi gia đình biết cách phối hợp, số giờ can thiệp không nhất thiết phải quá nhiều, nhưng hiệu quả lại rõ rệt vì con được luyện đúng kỹ năng trong nhiều “khoảnh khắc nhỏ” suốt cả ngày.
Phương pháp dạy phù hợp với từng trẻ
Can thiệp sớm thường không bắt đầu bằng “bắt con nói ngay”, mà bắt đầu bằng việc xây nền. Với trẻ chậm nói và tự kỷ, có một nhóm kỹ năng nền rất quan trọng gọi là kỹ năng tiền lời nói. Khi nền này vững, ngôn ngữ thường bật lên nhanh hơn và ổn định hơn.
Nhiều trẻ chậm nói gặp khó khăn ở chỗ chưa có động lực giao tiếp hoặc chưa biết “giao tiếp bằng cách nào”. Can thiệp sẽ ưu tiên các kỹ năng như: nhìn – đáp lại khi gọi tên, chú ý chung (cùng nhìn một vật/hoạt động với người lớn), chỉ trỏ, bắt chước động tác/âm thanh, luân phiên khi chơi, chủ động đưa yêu cầu bằng cử chỉ hoặc âm đơn. Đây là bước mở khóa để con hiểu rằng “giao tiếp có ích” và “mình có thể làm người lớn hiểu mình”.
Can thiệp 1–1 giúp giáo viên điều chỉnh nhịp độ phù hợp với con: có bé cần chậm và chắc, có bé cần hoạt động nhanh để giữ hứng thú, có bé cần giảm kích thích cảm giác trước khi học ngôn ngữ. Thay vì ôm đồm, mục tiêu thường được chia nhỏ theo tuần: tăng số lần đáp lại khi gọi tên, tăng số lần con chủ động yêu cầu, tăng vốn từ theo chủ đề, tăng khả năng làm theo hướng dẫn 1 bước rồi 2 bước… Khi mục tiêu cụ thể, ba mẹ dễ nhìn thấy tiến bộ và dễ phối hợp hơn.
Với trẻ tự kỷ hoặc trẻ có hành vi bùng nổ, vấn đề thường không chỉ là “con bướng”, mà là con đang khó diễn đạt nhu cầu, khó chịu vì quá tải cảm giác, hoặc không hiểu điều gì sắp xảy ra. Can thiệp hiệu quả sẽ giúp con có cách giao tiếp phù hợp (yêu cầu, từ chối, xin giúp đỡ), đồng thời xây thói quen và cấu trúc để giảm lo âu. Khi hành vi ổn, con mới có “cửa” để học ngôn ngữ và kỹ năng xã hội.
Trung tâm Can thiệp sớm tại nhà cho trẻ chậm nói tự kỷ - Đông Triều là một hướng đi thực tế: nhẹ nhàng với con, linh hoạt với gia đình, và hiệu quả khi ba mẹ phối hợp tốt. Điều ba mẹ cần tìm không chỉ là nơi “dạy con nói”, mà là một lộ trình giúp con mở khóa giao tiếp, ổn định hành vi, tăng tương tác xã hội và dần tự lập.
